فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثر تغییرات پوشش/کاربری زمین (LULC) کلان‌شهر تهران و حومه آن بر میزان ذخیره کربن و کیفیت زیستگاه با مدل‌های موجود در نرم‌افزار InVEST است. بنابراین نخست مقادیر ذخیره کربن در 4 مخزن اصلی محاسبه و سپس منابع تهدید منطقه، فاصله اثرگذاری تهدید و میزان حساسیت، کیفیت و تخریب زیستگاه‌ها در هریک از طبقات LULC برآورد گردید. در نهایت با هدف واکاوی ارتباط بین خدمات اکوسیستم (ESs) و شرایط اقلیمی، روند مؤلفه‌های اقلیمی مؤثر بر ESs در حوضه مطالعاتی ارزیابی و همبستگی بین دو عامل مشخص شد. نتایج نشان داد محدوده پارک چیتگر و نواحی شمال‌شرق حومه شهر، با بیشینه میزان جذب650 تن کربن در سال، بالاترین مقادیر جذب کربن را در هر 4 مخزن دارا هستند. خروجی کیفیت زیستگاه InVEST نیز حاکی از این بود که مطلوب‌ترین کیفیت زیستگاه‌ با پوشش 16 درصدی (ارزش‌‌های بین 7/0 تا 1) متعلق به بخش‌های شمالی حوضه است و به مرور به سمت نواحی جنوبی و به‌ویژه جنوب‌‌غربی، کیفیت زیستگاه کاهش پیدا می‌‌کند. در نهایت با تحلیل رابطه خطی بین ESs و پارامترهای اقلیمی در پهنه مورد مطالعه این نتیجه حاصل شد که ESs با بارش و دما به ترتیب ارتباط مستقیم و معکوسی دارند؛ هرچند مقادیر ضریب همبستگی بین عامل‌ها پایین بود (دما و ES=221/0، بارش و ES=234/0) اما روند معنی‌دار افزایشی دما و کاهشی بارش (سطح اطمینان 95/0) در دوره 1991-2022 از یک سو و تغییرات LULC در نتیجه فعالیت‌های انسانی از سوی دیگر، امید به شرایط مطلوب خدمات اکوسیستمی در آینده کلان‌شهر تهران را به چالش می‌کشد.