همافزایی اقتصاد دانشبنیان و دفاع دانشبنیان در جمهوری اسلامی ایران (با رویکرد مطالعه تطبیقی آن با کشورهای منتخب)
نویسندگان
1 دکترا، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه اقتصاد بازرگانی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران.
doi
چکیده
از نیمه قرن بیستم، دانش به مهمترین عامل تحول در وجوه مختلف حیات بشر بدل شده است، این دگرگونیها در ساحت اقتصاد و دفاع به ظهور الگوهای اقتصاد دانشبنیان و دفاع دانشبنیان انجامید و متعاقباً قدرت ملی سیمای جدیدی یافت. با مدنظر قراردادن نکته فوق، هدف این مقاله فهم تحولات صورتگرفته در عرصه اقتصاد و دفاع در عصر دانایی است تا با تعامل هرچه بهتر میان آنها بر قدرت ملی ایران افزوده شود. مقاله حاضر در چارچوب چندمتغیره رَند که مختص تحلیل و ارزیابی قدرت ملیِ دانشبنیان است انجام شده است. ارزیابی دانشمحوری نیز مبتنی بر روش KAM صورت گرفته است. با ارزیابی شاخصها و مولفهها درمییابیم که باوجود چند دهه سیاستگذاری و ورود اقتصاد دانشمحور و دفاع دانشبنیان به اسناد بالادستی کشور ازجمله برنامههای پنجساله توسعه از برنامه چهارم به بعد، اما میزان تحقق دانشمحوری در بخش اقتصاد و دفاع کشور نامطلوب بوده و کماکان جایگاه ایران در میان کشورهای جهان نامناسب است. همچنین نتایج تحلیلهای کمّی و خروجی برنامههای توسعه در چارچوب روششناختی فوقالذکر، بیانگر آن هستند که تلاشهای صورتگرفته تاکنون عمدتاً بر متغیرهای منابع ملی و توانمندی نظامی بهصورت جزیرهای و جدا از هم متمرکز بوده است، حال آنکه مؤلفههای عملکرد ملی بیشترین نقش را در تبدیل قابلیتهای ملی به توانمندی نظامی و در نتیجه ارتقای قدرت ملی دارند. از اینرو جهتگیری اصلی سیاستها میبایست بر بهبود مؤلفههای عملکرد ملی که نقش حلقه واسط میان اقتصاد دانشبنیان و دفاع دانشبنیان را ایفا میکنند تغییر کند.
