مطالعه تطبیقی نظریه نجومی ابوریحان بیرونی (362 ـ 442 ه.ق) با نگاره موقعیت آسمانها در زمان ولادت اسکندر مکتب شیراز دوره تیموری (807 ـ 862 ه.ق) محفوظ در کتابخانه انستیتوی ولکام لندن
نویسندگان
1 دانشیار گروه نقاشی دانشکده هنر دانشگاه الزهرا(س)
2 گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاهالزهرا(س)، تهران، ایران.
doi
10.22077/nia.2024.6795.1793چکیده
نگارگری ایرانی از دیرباز پیوندی ناگسستنی با ادبیات و کتابآرایی داشته است. در مکتب نگارگری شیراز در زمان اسکندر سلطان که فردی هنردوست بود و طبع شعر نیز داشت، گلچینهای زیادی کتابآرایی شده است؛ درواقع این گلچینها مجموعهای از گزیده آثار ادبی، علمی و تاریخی هستند که در این گلچینها بهصورت یک نسخه واحد کتابت شدهاند. ازجمله این گلچینها، گلچین رساله ولادت اسکندر است. در این پژوهش با تحلیل و تطبیق نگاره ولادت اسکندر با آراء احکام نجوم ابوریحان بیرونی، بازتاب احکام نجوم در نگارگری ایرانی را نمایان میکند و نقاط مشترک و متضاد بین آن دو را بررسی مینماید. این پژوهش به این پرسشها پاسخ میدهد: نگاره ولادت اسکندر با مبنای نگاه به نجوم چگونه به تصویر کشیده شده است؟ این نگاره چگونه با آراء احکام نجوم بیرونی قابل تطبیق است؟ این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و فیشبرداری انجامشده است. یافتههای این پژوهش نشاندهنده این است که نگاره ولادت اسکندر هرچند بر مبنای مخالفت بیرونی با احکام نجوم نیست ولی با مسائلی که او در این باب مطرح کرده است مشابهت و مطابقت دارد و این نگاره بر پایه احکام نجوم تصویرپردازی شده است.