فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ابوزید کاشانی، از مشهورترین سفالگران قرون میانه اسلامی ایران است که آثار رقم‌دار او، به دو شیوه زرین‌فام و مینایی ساخته شده‌اند. او از معدود سفالگرانی است که امضای خود را بر روی آثارش بر جای گذاشته و دقت در پردازش طرح و نوع نگارش کتیبه، او را به هنرمندی شاخص در تاریخ سفالگری دوران سلجوقی در ایران بدل کرده است. با توجه به وفور ظروف مینایی و زرین‌فام معاصر عصر ابوزید که فاقد امضا و کتیبه شناسه هستند و ضرورت کشف هویت هنرمند آنها مطرح است، تمرکز این پژوهش صرفا بر ظروف امضادار ابوزید با فرم و ترکیبی مشترک است تا با درک شاخصه‌های مفهومی و بصریِ این آثار، به الگوی مشخصی در رابطه با تشخیص سبکی ِآثار دارای نام و امضاء هنرمند دست یافت. پرسش این است: سبک هنری و مشخصه اصلی ظروف مینایی و زرین‌فام منتسب به ابوزید کاشانی چیست؟ پژوهش پیش‌رو از منظر هدف بنیادی، روش آن تطبیقی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای-اسنادی است. روش اجرای پژوهش کیفی و از حیث ساختار پژوهشی از نظریه فیلیپس3 استفاده شده است. مشخصه‌های اصلی ظروف سفالین امضادار ابوزید کاشانی در پردازش جزئیات نقاشی، نقوش انسانی، نقوش حیوانی، اسلیمی، هندسی و نوع ترکیب‌بندی، بیانگر تلاش هنرمند در جهت واقع‌گرایی و روایت‌پردازی است و همچنین در بخش کتیبه‌های شعری روی ظروف، اشعار نوشته شده منسوب به شخص ابوزید است. از این حیث می‌توان نتیجه گرفت که او برای جنبه زیبایی‌شناختی آثارش ارزش و اهمیتی برابر با جنبه کاربردی قائل بوده است. مهمترین شاخصه اصلی کار او، بیان واقع‌گرایانه نقاشی، در قالب روایت‌های داستانی و آشنایی او با داستان‌های مرسوم ادبی، موجب خلق آثار ممتاز و برجسته‌ای شده که سبک او را از دیگر هنرمندان آن روزگار متمایز ساخته است.