فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جداول، در قالب خطوط زرین و رنگین، در تمدن اسلامی همواره زینت بخش نسخه‌های خطی بوده‌اند. قدمت، تدوام و تنوع سبک‌های مختلف جدول‌کشی از جمله مولفه‌های نشان دهندۀ اهمیت این آرایه در سنت کتاب‌آرایی هستند. ولی با این‌همه مطالعات تخصصی‌ محدودی تاکنون پیرامون این آرایه انجام شده است. از این‌رو شناخت ابعاد مختلف هنر جدول‎کشی به‌واسطۀ معرفی هنرمندان جدول‌کش، بررسی هزینه‌های جدول‌کشی و تدقیق تعاریف سبک‌های جدول‌کشی در کتاب گلستان هنر ازجملۀ اهداف متعیّن در پژوهش حاضر هستند. سوالات پاسخ داده شده در این تحقیق بدین شرح است: اهمیت هنر جدول‌کشی از منظر متون و اسناد به چه میزان بوده است؟ و چگونه می‌توان از طریق مطالعات سبک‌شناسی جداول، تعاریف قاضی منشی قمی از سبک‌های جدول‌کشی را تدقیق نمود؟ در مطالعۀ حاضر که از منظر هدف، پژوهشی بنیادین در بستر تاریخ است و شیوۀ گردآوری داده‌های متنی و تصویری این پژوهش به شیوۀ کتابخانه‌ای ـ اسنادی است. برای پرهیز از تحلیل بصری صرف جهت شناسایی دقیق ابعاد هنر جدول‌کشی در سده‌های گذشته، نگاه این پژوهش بر تنوع بصری آثار و هم‌زمان اشارات هرچند پراکنده مکتوب در لابه‌لای اسناد و مدارک تاریخی است تا هر چه بیشتر بتوان جنبه‌ها و صورت‌های مختلف هنر جدول‌کشی را در بستر تاریخی دریافت. بررسی‌ها نشان می‌دهند از سدۀ نهم هجری، هنر جدول‌کشی به یک فن مستقل در میان فنون کتاب‌آرایی تبدیل شده است و به همین واسطه به نام برخی از هنرمندان جدول‌کش و دستمزدهای آنان در متون و اسناد اشاره شده ‌است. همچنین در این مقاله تعاریف چهارگانه مؤلف گلستان هنر از سبک‌های جدول‌کشی در سدۀ دهم تدقیق شده است.