فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

داستان شیخ صنعان و دختر ترسا از موضوعاتی است که بارها دستمایه‌ی خلق آثار تصویری قرارگرفته و هنرمندان متعددی بدان پرداخته‌اند. از میان این آثار، مجلس شیخ صنعان و دختر ترسا در تالار مسقف تکیه‌ هفت‌تنان شیراز، اهمیت خاصی دارد. این اثر به دستور کریم‌خان زند، با تکنیک نقاشی رنگ و روغن روی گچ اجراشده است. شخصیت‌های متعددی در این اثر حضور دارند؛ ازجمله دختر ترسا، شیخ صنعان، مریدان وی و سه شخصیت که در داستان حاضر نبوده و هویت مجهول دارند. با توجه به تأثیرگذاری نقاشی غربی بر نقاشی ایران از اواخر دوره صفوی، می‌توان نقاشی‌های این بنا را نیز متأثر از آثار غربی دانست که این اثرپذیری مشخصاً در نوع پوشش بعضی افراد دیده می‌شود. ضروری بود با توجه به مبهم بودن هویت برخی اشخاص در تصویر، در خصوص شناسایی آن‌ها بررسی صورت گیرد. از پرسش‌های اساسی مربوط به نقاشی مذکور، می‌توان اشاره کرد که نحوه برقراری ارتباط میان فرم و محتوا در این نگاره چگونه است؟ تصویر حاضر به کدام بخش از داستانِ منظوم مربوط می‌شود؟ پژوهش حاضر از حیث هدف، بنیادی بوده و از منظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. شیوه‌ گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی و روش تجزیه و تحلیل کیفی بوده است. جامعه آماری تحقیق متشکل از مجلس نقاشی «شیخ صنعان و دختر ترسا»، واقع در تکیه هفت‌تنان شیراز است که به‌صورت انتخابی بوده و حجم نمونه مساوی با کل جامعه آماری است. نتیجه کاوش‌ها نشان داد ارتباط میان فرم و محتوا، بیشتر از طریق به‌کارگیری خصوصیات نقاشی ایرانی، همچنین کاربرد هندسه در تصویر ایجادشده است؛ به‌علاوه، نقاشی حاضر، مربوط به ابیات چهل‌وهشت تا صدوشانزده از شعر شیخ صنعان در کتاب منطق‌الطیر، اثر عطار نیشابوری است که به نخستین لحظات عاشقی شیخ صنعان می‌پردازد. مشخص شد شخصیت کتاب به دست در نقاشی شخصیتی که کتاب در دست دارد، مرید صادق شیخ نیست و البته جنسیت شخصی که سمت چپ و بالای نگاره در کنار دختر ترسا ایستاده، مذکر است.