بررسی عوامل موثر بر الگوی مصرف فضاهای عمومی شهری مطالعه موردی: مناطق منتخب شهر تهران

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

3 گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.245978.1304
چکیده

در دهه‌های اخیر گسترش فضایی و کالبدی همراه با تراکم جمعیت در سطح شهر و نیز تغییرات در سبک زندگی شهرنشینی فضاهای عمومی شهری را به مکانی برای شکل‌گیری حیات روزمره شهری، تعاملات متفاوت اجتماعی و اقتصادی و محلی و بروز نابرابری‌ها تبدیل کرده است. فضاهای شهری با فعالیت‌ها و الگوهای رفتاری استفاده‌کنندگان خود معنی و مفهوم می‌یابند. علی‌رغم آنکه الگوهای رفتاری اساساً پیرو فرهنگ استفاده‌کنندگان می‌باشد اما نقش عوامل محیطی را بر نحوه استفاده صحیح از فضاهای شهری را نمی‌توان نادیده گرفت. پژوهش حاضر نیز اعتقاد دارد که استفاده از فضاهای عمومی متأثر از عوامل اقتصادی، اجتماعی و زمینه‌ای است. هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر بر الگوی مصرف فضاهای عمومی شهری است. روش تحقیق پیمایشی و ابزار تحقیق پرسشنامه و بستر پژوهش شهر تهران می‌باشد. جامعه آماری جمعیت بالای 18 سال شهر تهران در سال 1395 و حجم نمونه که با استفاده از روش خوشه‌ای و فرمول کوکران 384 نفر برآورد شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار لیزرل بهره گرفته‌شده است. با توجه به بررسی‌های به‌عمل‌آمده و با توجه به عوامل اقتصادی و اجتماعی پنج الگوی مصرف فضای عمومی شهری ازجمله فضای عمومی سنتی و کلاسیک، فضای عمومی تجاری، فضای عمومی سرگرمی و تفریحی و ...، فضای عمومی مصرفی، فضای عمومی نوع سوم از هم متمایز گردید و مشخص شد که مناطق شهری متناسب با سطوح مختلف اقتصادی و اجتماعی گرایش به الگوی خاصی از مصرف فضاهای شهری دارند. همچنین نتایج حاصل از نرم‌افزار لیزرل در ارتباط با تأثیرگذاری عوامل بر الگوی مصرف فضاهای عمومی شهری نیز مشخص شد از بین شاخص عوامل اقتصادی با ضریب 54/0، عوامل اجتماعی با ضریب 47/0 و عوامل زمینه‌ای با 43/0 مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر الگوی مصرف فضای عمومی می‌باشند.