پژوهشی بر شناخت نشانه‌های تصویری سنگ قبرهای تاریخی موزه بیشاپور شهرستان کازرون(دوره اسلامی)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران

2 دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول

doi
10.22077/nia.2024.6957.1807
چکیده

آدمی همواره تلاش کرده است تا با استفاده از ابزارهایی پیام خود را به دیگری برساند و هنر در این میان به‌واسطه معنامندی خود لایه‌هایی از مفهوم را بیان می‌کند که علاوه بر انتقال پیام، جنبه های زیبایی شناسانه را نیز در خود دارد. یکی از این ابزارها سنگ قبرها هستند. این آثار به عنوان آخرین اشاره به فرد متوفی، ابزاری برای بیان ویژگی‌های وی است با این حال، در درون خود قراردادهای اجتماعی و ارزش‌های دینی و دیدگاه‌های مذهبی هنرمند و بازماندگان را علاوه بر شخصیت و شیوه زیست متوفی نشان می‌دهد. یکی از این میراث‌های در خطر، سنگ قبور موزه بیشاپور شهرستان کازرون است. نگارندگان با تکیه بر روش تفسیری-تاریخی تلاش نموده تا با تصویربرداری، تحلیل خطی و شکلی این آثار و تطابق آن با مفاهیم و معانی نقوش به شناخت این نشانه‌های تصویری دست یابند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که سنگ قبر تاریخی در موزه بیشاپور حاوی دو جنبه زیست عشیره‌ای و این‌جهانی و طلب آمرزش اخروی است. به عبارتی این نقوش هم نظر به جنبه‌های عشیرگی مانند مهمان‌نوازی متوفی و تکریم این شیوه پیوند اجتماعی داشته و هم با استفاده از ترکیب نقوش گیاهی، حیوانی و هندسی تلاش می‌کند تا متوفی را آمرزیده شده و بهشتی نشان دهد. جهت تاکید بر این گزاره‌ها جایی با استفاده از نقش اسلحه، متوفی را فردی جنگاور و نیز با استفاده از تسبیح و ... وی را مقید به مناسک دینی نشان می‌دهد.