فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی اصول ساختاری حاکم بر فرش‌های ادوار مختلف ازجمله بایستگی‌های شناختی هر دوره‌ای است که پژوهشگران را همواره به‌سوی کاربردی کردن هرچه‌ بیشتر مطالعات فرش و یافتن معناها از پی ساختارها و تحلیل‌های متکی بر بینامتن‌ها و فرا متن‌ها سوق می‌دهد؛ در این میان، با منقوش ‌شدن فرش بر نگاره‌های دورۀ تیموری و سدۀ نخست صفوی، در بیرون، نشانه‌ای از توانایی فراوان هنرمندان ایران در نقش‌پردازی و در درون، شوری به زبان نگاره‌ها بیان می‌شود و این فرش‌های پرنقش و نگار، همراه زندگی مردم آن عصر بازنمایی شده‌اند. ازاین‌رو، این پژوهش کیفی به‌صورت موردی، دو نمونه از نگاره‌های دورۀ تیموری و سدۀ نخست صفوی را به‌صورت هدفمند برمی‌گزیند تا باهدف مطالعۀ ساختار فرش‌های منقوش در آن‌ها، با روش توصیفی- تحلیلی، به این پرسش اصلی پاسخ داده باشد که رابطۀ میان دو نظام بینانشانه‌ای نگاره‌ها و فرش‌های نگارین بر آن چیست؛ از این حیث، پژوهش پیش‌رو داده‌های خود را به‌صورت اسنادی گردآوری کرده و در دو سطح توصیف و تحلیل به مطالعۀ ساختاری پیکره‌های مطالعاتی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که خلق نظام‌های تصویری و کلامی در نگاره‌های مطالعاتی صرفاً یک بازنمایی روایی یا تاریخی نیست و نگاره‌ها از متنی صریح و تک‌لایه‌ای خارج و به یک متن ضمنی و چندلایه‌ایِ مرتبط با یکدیگر، مبدل گشته‌اند و نظام‌های بینانشانه‌ای حاضر در این متون تجسمی، خود نیز با نظام‌های بینانشانه‌ای دیگر روابط بینامتنی ضمنی برقرار می‌کنند.