فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بوکان به لحاظ تاریخی و فرهنگی از شهرهای کردستان مُکریان واقع در حوزۀ جنوب دریاچۀ ارومیه است. این شهر در دورۀ قاجاریه به علت فعالیت‌های عمرانی خانوادۀ سردار عزیزخان وزیر جنگ ایران در عصر ناصرالدین شاه اهمیت در خور توجهی یافت. در این دوره شاهد قدرت‌گیری تعدادی از ایلات هم‌چون گورک‌ها، دهبُکری‌ها، فیض‌الله بیگی‌ها و مُکری‌ها در بوکان هستیم. در حال حاضر بیشترین آثار تاریخی باقی‌مانده از دورۀ قاجار و پهلوی شهرستان بوکان را عمارت‌های اربابی تشکیل می‌دهد که توسط خوانین و رؤسای منطقۀ بوکان بنا نهاده شده‌اند که در نگاه نخست نشانۀ نظام ارباب رعیتی و فاصله طبقاتی در جامعه‌ای آن دوران بوکان است. در بسیاری از این ابنیه‌ها تزیینات متنوعی از آجرکاری، گچ‌بری، حجاری، آیینه-کاری و چوبی به کار رفته‌اند. از این رو هدف نوشتار حاضر پرداختن به ویژگی‌ها و انواع تزیینات به کار رفته در عمارت‌های اربابی ادوار مذکور در این شهر است. در نیل به این هدف پاسخ به پرسش‌هایی در خصوص سبک‌های هنری و الگوهای مؤثر بر فرم‌یابی این تزیینات ضرورت می‌یابد. از آن‌جا که تاکنون در ارتباط با تزیینات و سبک معماری عمارت‌های اربابی بوکان پژوهش جامع و منسجمی صورت نگرفته است، لذا مطالعه این عمارت‌ها می‌تواند درک وسیع‌تری از تلاش هنرمندان این منطقه در ایجاد سکونتگاه‌های مطبوع به دست دهد. در نتیجه پژوهش حاضر مشخص گردید که با روی کار آمدن سیستم ارباب رعیتی شاهد احداث عمارت‌های اربابی در اکثر روستاهای شهرستان بوکان هستیم. به‌علاوه تزیینات عمارت‌های مذکور به تأثیر از اقلیم کوهستانی منطقه و الگوهای معماری دیگر نواحی کُردنشین ایران بنا نهاده شده‌اند.