فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گونه‌شناسی مضامین نقوش انسانی کاشی‌های دوره صفویهکاشی‌‌کاری از روش‌های موثر در تزیین آثار وابسته به معماری است. در دوره صفوی با انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت و با توجه به لزوم ساخت بنا‌های متنوع با کارکرد‌های گوناگون، استفاده از هنر کاشی‌کاری به اوج شکوفایی رسید و هنرمندان به خلق آثاری زیبا با نقوش گیاهی، جانوری، هندسی، کتیبه‌ای و به‌ویژه نقوش انسانی دست زدند. در‌حالی که در دوره‌های پیشین، کم‌تر از نقوش انسانی روی کاشی‌ها بهره‌گرفته می‌شد؛ در دوره صفوی، مشخصاً این محدودیت ازمیان‌رفت. علی‌رغم کمیت بالای نقوش انسانی نقششده بر کاشیهای این دوره، پژوهش متمرکز، جامع و مستقلی برروی آنان صورتنگرفتهاست. بر همیناساس در این پژوهش تلاش‌شده تا با بررسی و گونه‌شناسی موضوعی کاشی‌های با نقش انسانی دوره صفوی به این سوالات پاسخ‌داده‌شود که: نقوش انسانی بیشتر بر ‌روی کاشی‌های کدام گروه از بناهای صفوی استفاده‌شده‌است؟ و این نقوش بیشتر چه مضامینی داشته و در چه گروه‌هایی قابل طبقه‌بندی هستند؟ هدف اصلی این پژوهش شناسایی، گردآوری و معرفی کاشی‌های با نقش انسانی دوره صفویه و گونه‌شناسی عمده مضامین بهکاررفته در آنها جهت تنویر مطالعات حوزه هنر و معماری در دوره صفویه است. اطلاعات این پژوهش با شناسایی و گرداوری 82 قاب کاشی با نقوش انسانی با استفاده از روش‌ یافته‌اندوزی کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفته‌است و روش پژوهش نیز توصیفی- تحلیلی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کاشی‌های با نقش انسانی در دوره صفویه بیشتر در بنا‌های غیر‌مذهبی همچون کاخ‌ها، کوشک‌ها و حمام‌ها و به ‌صورت نادر تنها بر بنا‌های ‌مذهبی مرتبط به آیین مسیحیت(کلیسا‌ها) به‌کاررفته‌اند. مضامین به‌کاررفته نیز از نظر موضوعی در 5 گروه گلگشت، تک‌ چهره‌نگاری، شکار و گریز، مذهبی- مسیحی و متفرقه قابل طبقه‌بندی هستند. بیشترین کمیت با 37 قاب کاشی متعلق به مضامین مربوط به گل‌گشت و کمترین تعداد با 9 عدد قاب کاشی مربوط به دو گروه شکار و گریز، و مذهبی – مسیحی می‌باشد.