مؤلفههای گفتگومندی باختینی در زیورآلات معاصر هندوستان با نقشمایه جانوری
نویسندگان
1 دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3 تادیار دانشگاه آزاد اسالمی واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه هنر، دانشکده عمران، معماری و هنر، تهران، ایران
doi
10.22077/nia.2023.6205.1709چکیده
از زمان شکلگیری جوامع متمدن بشری، زیورآلات را که نه تنها نشانگر تمایل بشر اولیه به زینتدادن خود، بلکه به عنوان یکی از کهنترین عناصر فرهنگی هر تمدنی به شمار آوردهاند. در این بین، شبه قاره هند به عنوان کشوری مملو از سنگهای گرانبها، از گذشته تاکنون مرکز ارتباطات تجاری زیورآلات بوده که همواره ریشه در باورها و مناسبات فرهنگی جامعة متکثر هند داشته است. درواقع، آنها با قدمتی بیش از 5000 سال به عنوان بخشی از یک تمدن کهن، فراتر از تزیین بدن به شمار آمدهاند که با اشکال و نقشمایههایی، در حکم رسانهای از سنت، هویت تاریخی، فرهنگ غنی و تغییراتی که در ادوار مختلف تمدن هند ایجاد شده، صحبت میکنند. لذا در این پژوهش برآنیم تا با استناد به رویکرد گفتگومندی باختین به عنوان روشی برای مطالعۀ زیورآلات به مثابۀ اثر هنری بپردازیم که گفتگومندی چگونه در تولید زیورآلات معاصر هند بروز پیدا کرده است؟ هدف، ارائۀ روشی برای درک جهان متن، تصویری منسجم از ارتباطات فرهنگی در محتوای آثار و پیبردن به فرآیند شکلگیری زیورآلات معاصر با نقشمایه جانوری بوده است. زیرا به عقیدۀ باختین، گفتگومندی؛ یک روش خاصِ نگریستن به جهان بوده که میتواند برای خوانش آثار، به بافتار و متونی که از فرهنگِ دیگری سرچشمه گرفتهاند، بپردازد. یعنی توجه به عناصر درونمتنی و نیز ارتباط میان عناصر متن با خارج از آن. یافتهها، به روش توصیفی-تحلیل محتوا انجام گرفتهاند که بیان میکنند، آنچه در تألیف زیورآلات به هنرمند هندی تعلق داشته فقط مادۀ اولیه در شکلگیری آنها بوده؛ لیکن وی هرگز در خلق آثارش مستقل نبوده است. بلکه برای عینیتیافتن صورت و تکمیل محتوای زیورآلات، به گفتگو با فرهنگِ «دیگری» پرداخته که در دورۀ معاصر به عنوان بنمایههایی یادآور برای مخاطب یا مخاطبان آتی، در شکل زیورآلات با نقشمایه جانوری تجسم یافتهاند. درواقع، زیورآلات معاصر هند هنگامی که با زمینه مرتبط شدند، توانستند موجودیت بیابند. یعنی، گفتگو با فرهنگِ «دیگری» و مهمتر از همه فرهنگ هندو- اسلامی در کنار سایر فرهنگها این امکان را برای هنرمند ایجاد نمود که، او، فرهنگ هند را به خاطر آورد زیرا وی از منظر خویشتن، قادر نبوده در ظرف زمان تاریخی و مکان اجتماعی به آفرینش اثر خود ادامه دهد. و همچنین، برای مخاطب نیز تداعی شود به گونهای که، حتی اگر مخاطب، نام هنرمند آنها را ندانسته لیکن در نهایت، به عنوان زیورآلات هندوستان شناخته میشود.
