تحلیل عناصر تشعیر در نگارههای نسخه مصور سلسلةالذهب جامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا. دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22077/nia.2023.5851.1675چکیده
مکتب نگارگری مشهد در نیمهی دوم قرن دهم هجری، با هدایت و حمایت ابراهیم میرزای صفوی فعال بود. در این دورهی تاریخی، نسخهی مصور سلسلةالذهب جامی، به تاریخ 977 ﻫ.ق مصور شده است. این نسخهی کمتر شناخته شده دورهی صفوی، دارای 14 نگاره و محفوظ در گنجینهی کاخ گلستان است که دارای تزئینات مختلف تشعیر در حواشی صفحات و نگارههاست. در حواشی نگارهها دو گونهی تزئینات تشعیر و تزئین به روش زرافشان دیده میشود که نیمی از نگارهها و تعدادی از صفحات تزئینات تشعیر با نقوش گیاهی و حیوانی دیده میشود. بر این اساس، سؤال اصلی این پژوهش بر این وجه نهاده شده که عناصر تشعیر نسخهی مصور سلسلةالذهب جامی دارای چه ویژگیهای بصری و فرمی است؟ هدف اصلی این پژوهش، بررسی عناصر تشعیر نسخهی مصور سلسلةالذهب جامی است. این پژوهش از نوع بنیادین است که با رویکرد کیفی به تجزیهوتحلیل دادهها به روش توصیفی- تحلیلی- تطبیقی، پرداخته است. بنا به یافتهها و نتایج کلی پژوهش، می-توان عناصر تشعیر این نسخهی مصور را در چند بخش دستهبندی نمود؛ عناصر تشعیر نسخهی مصور سلسلةالذهب جامی شامل انواع نقوش گیاهی (همچون درخت، گل، اسلیمی ماری)، حیوانی (پرندگان، آهو، بز، روباه، ببر، کایلین و سیمرغ) و نقوش تکمیلی (ابر، رود و موجودات خیالی است).
