نمودهای بصری سیمای پیامبر اسلام (ص) در نسخه خطی جامعالتواریخ رشیدی ایلخانان
نویسندگان
1 استادیاد گروه معارف دانشگاه هنر اصفهان.
2 کارشناس ارشد، رشته نقاشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
3 دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.22077/nia.2022.5508.1635چکیده
شاخصترین اثر دستنویس و مصور دوره ایلخانی کتاب جامعالتواریخ رشیدالدین فضلالله همدانی وزیر غازان خان در رشیدیه تبریز است، که در عصر اولجایتو به اتمام رسید. این نسخه به زبان فارسی بوده و دربردارنده متونی درباره تاریخ، اساطیر، باورها و فرهنگ ترکی و مغولی، هندی و بودایی است. همچنین این کتاب موضوعاتی از تاریخ پیامبران از حضرت آدم تا پیامبر اسلام (ص)، تاریخ ایران تا پایان ساسانیان و سایر اقوام را شامل میشود. هدف از این پژوهش شناسایی نمودهای بصری از سیمای پیامبر اسلام (ص) در نسخه جامعالتواریخ رشیدی است. سیمای پیامبر اسلام (ص) در نسخه جامعالتواریخ رشیدی برپایه چه اصولی نقاشی شده است؟ سوالی است که در خلال پژوهش به آن پاسخ داده میشود. بر این اساس نگارندگان در و با روش توصیفی تحلیلی حاصل از مطالعات اسنادی 9 نمونه از نقاشیهای دستنوس جامعالتواریخ مصور محفوظ در کتابخانه ادینبورو و خلیلی را با موضوع زندگی پیامبر اکرم(ص) از نوزادی تا میانسالی را بررسی مینماید. یافتهها گویای این مهم است که هر چند سیمای پیامبر اکرم (ص) بر خلاف سایر شمایل مقدس مصور شده در ادوار بعدی هاله نور گرداگرد سر ندارند و قصد هنرمند نشاندادن دوره تاریخی این اشخاص بوده است؛ اما نقاشان توانستهاند؛ از نظر ترکیببندی و سایر عناصر بصری بهویژه در چهره و پیکره؛ پیامبر را در مقامی والاتر از سایرین قرار دهند. در برخی موارد به خصوص در نوع پوشاک نگارگر برای مصورسازی به متون تاریخی توجه داشته است.
