فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الیمایی‌ها به‌صورت یک ساتراپی خودمختار و گاهی نیمه‌خودمختار، هم‌زمان با سلوکیان و پارت‌ها در جنوب‌غرب، غرب و جنوب ایران از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند. این حکومت از اواسط قرن دوم پیش‌ازمیلاد تا ظهور امپراتوری ساسانی، هم‌زمان با حکومت سلوکی و اشکانی حضور فعالی در جریانات سیاسی و اقتصادی منطقه ایفا نموده است. عمدۀ آثار یادمانی دورۀ اشکانی در حیطۀ جغرافیایی الیمایی قرار دارند و بسیاری از سنت‌هایی که در دورۀ ساسانی تجلی‌یافته از دستاوردهای اصلی فرهنگ الیمایی بوده است. باوجود طیف گستردۀ آثار شناسایی شده مربوط به این دوره، هنوز بسیاری از جنبه‌های حکومت الیمایی ناشناخته است. سکه‌ها، ازجمله داده‌های سودمند و شاخص باستان‌شناسی هستند که با توجه به ماندگاری و فراوانی، ازطریق مطالعۀ نقش و خط استفاده شده در سکه‌ها، می‌توان اطلاعات ارزشمندی دربارۀ شناخت ادوار مختلف به‌دست آورد. علاوه‌بر این موضوعات، بهره‌بردن از علوم آزمایشگاهی برروی این یافته‌ها اطلاعات تکمیلی سودمندی را در اختیار محققین قرار می‌دهد. در این مقاله، مجموعه‌ای از سکه‌های مفرغی و نقره‌ای متعلق به دورۀ الیمایی با استفاده از دستگاه پیکسی  مطالعه شدند، تا ازطریق تجزیۀ عنصری و مشخص‌کردن ترکیبات شیمیایی، بتوان به پرسش‌هایی درمورد غلظت یا خلوص، تعداد معادن، تعداد ضرابخانه‌ها در این سکه‌ها و نمود این ترکیبات در شناخت ساختار اقتصادی و سیاسی دورۀ مذکور دست‌یافت. برای رسیدن به اهداف یاد شده، 35 سکه‌ از الیماییان آنالیز گردید، این سکه‌ها بازۀ زمانی 85 پ.م. تا اوایل قرن سوم م. را دربر می‌گیرند. نتایج مشاهدات، نشان‌داد که سکه‌های آنالیز در شش ضرابخانه ضرب شده (دو ضرابخانه در هر سه دوره استفاده شده) و مادۀ خام اولیۀ آن‌ها از سه معدنِ متفاوت هستند. ازطرفی، نسبت درصد عناصر اصلی سکه‌ها در سه دورۀ الیمایی با هم متفاوت بوده و روند کاهشی درصد نقره و مس و روند افزایشی درصد سرب در سکه‌های آنالیز شده، بازگوکنندۀ وضعیت بهتر ضرب سکه در دورۀ اول الیمایی نسبت به دورۀ دوم و سوم و شرایط بهتر اقتصادی-سیاسی شاهان این دوره است؛ علاوه‌بر آن، تسلط الیماییان بر شوش تأثیر مستقیم بر خلوص و کیفیت بهتر سکه‌های آنان داشته‌است.