مطالعه تطبیقی درهای منبت مسجد افوشته نطنز با آثار مشابه دوره تیموری
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان
2 عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان
3 کارشناس ارشد صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان
4 دکترای پژوهش هنر، دانشیار گروه صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.22077/nia.2021.3499.1334چکیده
دوره تیموری را میتوان یکی از دورههای درخشان هنرهای چوبی ایران به شمار آورد. این دوره علاوه بر اینکه ادامه دهنده راه دورههای قبلی است، به واسطه نوآوریهای موجود در آثار، از دورههای قبل متمایز میشود. از جمله آثار این دوره میتوان به درهای نفیس مسجد افوشته اشاره کرد که جزء پرکارترین درهای اسلامی محسوب میشوند. این درها علاوه بر ارزش هنری بالا، به دلیل وجود کتیبههایی که با دین و مذهب مردم گره خورده، از ارزش مضمونی و اجتماعی بالایی نیز برخوردارند. هدف اصلی پژوهش حاضر، تطبیق اصول طرح و نقش درهای منبت مسجد افوشته با سایر نمونههای شاخص دوره تیموری است. روش پژوهش از نظر روش، توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است. با توجه به مطالعات کتابخانهای و میدانی صورت گرفته توسط نگارندگان، این نتایج حاصل شد که درهای مسجد افوشته به میزان بسیار زیادی با الگوی رایج درهای منبت تیموری همخوانی دارد و از لحاظ ترکیب بندی تمامی این آثار تقریباً یکسان و دارای ویژگیهای مشترکی هستند. همگی درها دولنگهای هستند که هر لنگه به سه تنکه تقسیم شدهاست. نقوش استفاده شده بر روی آنها به ترتیب فراوانی شامل: نقوش گیاهی، نقوش نوشتاری و هندسی است. همچنین، بر اساس مطالعه مضمونی کتیبهها میتوان دریافت که کتیبههای دوره تیموری بیشتر شامل: اشعار، نام بانی و سازنده، تاریخ ساخت، اسامی خداوند، نام حضرت محمد (ص) و نام حضرت علی (ع) است. کاربرد این اشعار و اسامی مذهبی نشان دهنده اعتقادات مذهبی بانیان آثار است که تمایلات شیعی در آن به وضوح دیده میشود.