تحلیل و تاریخگذاری اشیاء نویافته از قبرستان برزول - نهاوند
نویسندگان
1 دکتری باستان شناسی، معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی دکتری باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22084/nb.2022.25738.2451چکیده
در حفر گورستان برزولِ شهرستان نهاوند با هدف دفن متوفیان، بهصورت اتفاقی به اشیاء مختلفی از جنس سفال و مفرغ سالم برخورد گردیده که در نوع خود قابلتوجه است. این اشیاء نویافته دربردارندۀ 35 قطعه از سفالهای مختلف سدههای میانی اسلامی از نوع سفالهای ساده و لعابدار (تکرنگ فیروزهای، زرینفام و مینایی) و اشیاء و ظروف فلزی مفرغی (پیسوز و انواع ظروف) است. گورستان امامزاده فضل در جنوبغربی برزول واقعشده و از قبرستانهای کهن دوران اسلامی در شهرستان نهاوند بهشمار میآید که مقبرۀ امامزاده فضل نیز در آن قرار دارد؛ سنگقبرهای قدیمی با تاریخهای بیش از یک سده در این قبرستان مؤید قدمت تاریخی این قبرستان است. هدف از این پژوهش تحلیل و تاریخگذاری با بررسی ویژگیهای شکلی و تزئینی و همچنین چگونگی دفن اشیاء مکشوف در قبرستان برزول است. در اینراستا، پرسشهای پژوهش را میتوان اینگونه طرح کرد که، اشیاء قبرستان برزول متعلق به چه دورۀ تاریخی است؟ و اینکه، دفن و قرارگیری این اشیاء در قبرستان مذکور با چه هدفی صورت گرفته است؟ روش پژوهشِ جستار حاضر بهصورت مطالعۀ تطبیقی و بهصورت تحلیلی-توصیفی است که گردآوری اطلاعات آن نیز به دو روش کتابخانهای و میدانی صورت پذیرفته است. برآیند پژوهش نشان میدهد که اشیاء مکشوف از این قبرستان بهصورت هدفمند دفن و براساس تاریخگذاری نسبی و تطبیقی متعلق به سدههای شش و هفت هجریقمری است؛ همچنین با توجه به کاربری این محوطه بهعنوان قبرستان در طول تاریخ براساس تاریخ سنگقبرهای موجود در قبرستان و امامزاده فضل و عدم حضور موادی فرهنگی که بتوان این محوطه را بهعنوان یک محوطۀ استقراری قلمداد کرد، حضور اشیاء مکشوف میتوانسته بهصورت هدفمند بهمنظور حفظ و مصون ماندن آن از دستبرد و غارت در مواقع خطر و بحرانی و یا به احتمالِ کمتر جنبۀ خرافی بودن آن ازسوی دفنکنندگان، قلمداد کرد.
