موقعیت رودباد جبهه‌قطبی در ارتباط با بارش‌های سنگین و شار رطوبت ترازهای پایین غرب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه تبریز

2 استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه

3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/jes.2016.57132
چکیده

هدف از این مطالعه شناسایی و تحلیل موقعیت رودباد جبهه‌قطبی و شار رطوبت در ارتباط با بارش‌های سنگین غرب ایران با استفاده از روش همدید است، که چهار الگو در این زمینه شناسایی شد. در همة الگوها در روز رخداد بارش، ناحیة چپ خروجی (ربع دوم) هستة رودباد جبهه‌قطبی (که بیشترین واگرایی سطوح بالا و همگرایی سطوح زیرین جو را فراهم می‌کند) بر فراز آسمان غرب ایران قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که در روز رخداد بارش، محور هستة رودباد در منطقة مورد مطالعه دچار انحنای نصف‌النهاری شده است که این موضوع از دو جنبه به صعود شدیدتر هوا کمک می‌کند. این آرایش هستة رودباد سبب وزش دمایی گرم به مناطق تحت تسلط نیمة خروجی رودباد می‌شود و این شرایط صعود و همرفت بیشتر هوا را سبب می‌شود و از دیگر سوی متمایل‌شدن هستة رودباد به وزش نصف‌النهاری موجب می‌شود تا جریان هوا دچار چرخندگی انحنایی شود و صعود حاصل از این چرخندگی انحنایی به چرخندگی برشی ناشی از شیب سرعت در ربع دوم هستة رودباد افزوده شود و صعود هوا را تشدید کند. منابع تغذیه‌کنندة رطوبتی این بارش‌ها نیز در مرتبة اول دریای عرب سپس دریای سرخ، خلیج‌فارس و دریای عمان است.