فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی خصوصیات‌ کمی و کیفی زعفران (Corcus sativus L.) تحت تأثیر تلقیح بنه با ریزجانداران حل‌کننده فسفر در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی دو سال زراعی 1399-1398 و 1400-1399 در مزرعه پژوهشی دانشگاه ارومیه انجام شد. براساس نتایج حاصل از این پژوهش، تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با سودوموناس و تیمار قارچ مایکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی زعفران اثر مثبت و معنی‌داری داشت. در بیشتر صفات مورد مطالعه بیشترین مقادیر در تیمارهای تلفیقی کود زیستی به‌دست آمد، هر چند این اختلاف در برخی صفات با کود شیمیائی فسفر معنی‌دار نبود. بیش‌ترین وزن تر و خشک بنه‌ها در تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با سودوموناس (3/6 و 8/1 کیلوگرم در مترمربع) و تیمار مایکوریزا (89/5 و 71/1 کیلوگرم در مترمربع)، بیش‌ترین عملکرد وزن تر و خشک کلاله در تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با سودوموناس (018/0 و 007/0 گرم در مترمربع) و هم‌چنین تیمار مایکوریزا (017/0 و 005/0 گرم در مترمربع) مشاهده شد. نتایج نشان داد عملکرد تر و خشک خامه زعفران در تیمارهای کود زیستی و هم‌چنین تلفیق کود زیستی با ورمی‌کمپوست بود که اختلاف معنی‌داری با کود شیمیائی فسفر و شاهد داشت. بیش‌ترین میزان کروسین در تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با مایکوریزا (5/24%)، تیمار مایکوریزا (8/23%) و تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با سودوموناس و مایکوریزا (7/23%) به‌دست آمد که به ترتیب نسبت به شاهد 61/10، 98/7 و 59/7 درصد افزایش نشان داد. بیش‌ترین میزان سافرانال در تیمار ورمی‌کمپوست (41%) مشاهده شد، هر چند که با تیمار تلفیقی ورمی‌کمپوست با مایکوریزا (37%) و کود شیمیائی فسفر (39%) اختلاف معنی‌داری نداشت. ضمن این که کاربرد کودهای زیستی و تلفیق آن‌ها سبب افزایش میزان پیکروکروسین کلاله زعفران شد، به طوری که اختلاف معنی‌داری با تیمار کود شیمیائی فسفر نداشت. به‌طور کلی با توجه به نتایج به‌دست آمده می‌توان گفت تغذیه زعفران با ورمی‌کمپوست و تلقیح با ریزجانداران تأثیر قابل‌توجهی بر رشد و عملکرد زعفران داشتند. استفاده از این کودها به عنوان یک رویکرد قابل قبول برای کاهش مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی در عین حفظ عملکرد منطقی به نظر می‌رسد.