سنجش آگاهی، نگرش و عملکرد شهروندان از منظر جامعه‌پذیری بهداشتی در دوران اپیدمی کووید-19 مطالعه موردی: شهروندان ساکن تهران و کرج

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 گروه شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.22034/jsc.2022.282272.1451
چکیده

جامعه‌پذیری بهداشتی و تقید عملی شهروندان نسبت به هنجارها و ارزش‌های نظام سلامت جمعی، یکی از مهم‌ترین انواع جامعه‌پذیری است که توجه به آن به‌ویژه در زمان بروز چالش‌ها و بحران‌های جمعی- همچون شرایط اخیر پدید آمده در جهان به‌واسطه شیوع ویروس کرونا- اهمیت و ضرورت بیشتری می‌یابد. به همین دلیل پژوهش حاضر با هدفی کاربردی، پارادایمی اثبات‌گرایانه و رویکردی کمی، به دنبال سنجش رفتار و جامعه‌پذیری بهداشتی شهروندان در دوران اپیدمی کرونا و شناسایی عوامل موثر بر آن می‌باشد. در این راستا، ادبیات و چارچوب نظری پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مبتنی بر تلفیق مدل KAP با نظریات کییز، بوردیو شوارتزر تدوین‌شده است. گردآوری داده‌ها نیز به شیوه پیمایشی (با ابزار پرسشنامه) صورت گرفته است. ضمن تأیید روایی و پایاییِ ابزار، حجم نمونه با کمک فرمول کوکران و فرآیند نمونه‌گیری در جامعه آماری (ساکنان شهرهای تهران و کرج) به‌صورت مقطعی و آنلاین تعیین‌شده است. درنهایت کفایت تعداد نمونه‌های مرغوب (667 نمونه) با استفاده از آماره KMO مورد تأیید قرارگرفته و تحلیل داده‌ها به شیوه آماری (شامل تحلیل‌های توصیفی و استنباطی با کمک ضرایب کای‌اسکوئر و اسپیرمن و مدل رگرسیون خطی چندمتغیره در محیط نرم‌افزار SPSSv26 و سازوکار استنتاجی محقق شده است. یافته‌های توصیفی نمایانگر سطح تقید بالاتر از متوسط شهروندان (میانگین 86/3) نسبت به رعایت توصیه‌های مراقبتی و بهداشتیِ در نظر گرفته‌شده در فضاهای عمومی بوده و طبق یافته‌های استنباطی، میزان جامعه‌پذیری بهداشتی شهروندان مستقیماً از وضعیت‌آگاهی (میزان ادراک خطر و پیامدهای آن) و نگرش آنان (سطح خودکارآمدی ادراک‌شده و میزان پذیرش، انسجام، همبستگی و مشارکت اجتماعی) تأثیر می‌پذیرد.