فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مراسم اربعین یکی از بزرگترین اجتماعات دینی معاصر است که دربرگیری بسیار زیادی در بین جامعه ایرانی داشته است. هدف این مقاله شناخت ابعاد مختلف این پدیده در پژوهش‌های انجام‌شده با هدف کمک به بهبود و توسعه کیفی و کمی آن است. این مقاله به بررسی پیاده‌روی اربعین و راهبردهای فرهنگی و اجتماعی آن از دیدگاه علوم اجتماعی می‌پردازد. پژوهش حاضر با استفاده از روش مرور نظام‌مند و تحلیل مقالات علمی منتشرشده در بازه زمانی 1403-1393، به بررسی ابعاد مختلف اربعین و تأثیرات آن بر کنش‌های اجتماعی، فرهنگی و هویتی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش که با روش مرور 32 مقاله منتشرشده در مجلات علمی وپژوهشی در حوزه علوم اجتماعی به دست آمده است، نشان می‌دهد که اغلب مطالعات بر رویکردهای کیفی و تفسیری متمرکز بوده و تأکید ویژه‌ای بر جهان خاص اجتماعی اربعین و تعلیق موقت عقلانیت ابزاری و قشربندی‌های اجتماعی در این مراسم داشته‌اند. همچنین، مقالات مختلف بر لزوم توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل، تقویت همکاری‌های بین‌المللی و حفظ اصالت فرهنگی و مردمی اربعین تأکید دارند. پژوهشگران به اهمیت حفظ اصالت فرهنگی و مردمی مراسم اربعین تأکید داشته و هشدار داده‌اند که دخالت‌های دولتی و برپایی موکب‌های حاکمیتی می‌تواند به اصالت این مراسم آسیب بزند. حفظ اصالت پدیده اربعین، بهبود زیرساخت‌ها و مدیریت مناسب، و آگاهی‌بخشی به زائران از جمله اقدامات ضروری برای ارتقای کیفیت مراسم اربعین و بهره‌برداری بهتر از این رویداد عظیم دینی و اجتماعی است.