فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

احداث صنایع در سواحل بندر ماهشهر می‌تواند به ورود انواع آلاینده‌ها به خصوص جیوه به دریا منجر شود. به منظور آگاهی از میزان این آلاینده‌ها و وضعیت سلامت محیط‌زیست، پایش زیستی امری ضروری است. پرندۀ کاکایی پازرد (Larus cachinnans) به علت قرارداشتن در بالای زنجیرۀ غذایی، دسترسی آسان و فراوانی، موجود مناسبی برای پایش زیستی جیوه در منطقه است. به منظور مطالعۀ تجمع جیوه در بافت‌های مختلف کاکایی پازرد، 18 نمونه پرنده به طور تصادفی از دو ایستگاه ماهشهر و شادکان شکار شدند. نمونه‌ها در آزمایشگاه دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر زیست‌سنجی و بافت‌های مختلف آن‌ها شامل پر، کبد، کلیه، ماهیچه، استخوان، پوست و قلب جدا شدند. پس از خشک‌کردن و هضم نمونه‌ها غلظت جیوۀ آن‌ها به وسیلۀ دستگاه جذب اتمی با روش بخار سرد اندازه‌گیری شد. بالاترین غلظت جیوه در هر دو جنس ماده و نر پرندۀ کاکایی پازرد در بافت پر (µg/g16/1±70/9 در پرندۀ ماده و µg/g32/0±27/8 در پرندۀ نر) مشاهده شد. کمترین غلظت جیوه در هر دو جنس ماده و نر در بافت قلب (µg/g03/0±42/0 در پرندۀ ماده و µg/g01/0±43/0 در پرندۀ نر) مشاهده شد. بین پرندگان ماهشهر و شادگان اختلاف معنی‌داری از نظر غلظت جیوه مشاهده نشد. بین محتوای جیوه در پر و کبد با وزن کاکایی پازرد همبستگی مستقیم و معنی‌داری مشاهده شد (05/0P<). نتایج مبین آن است که کاکایی پازرد گونۀ مناسبی برای پایش زیستی جیوه در بندر ماهشهر و شادگان است و بافت پر این پرنده مناسب‌ترین بافت قابل استفاده در پایش جیوه است. همچنین، مقایسۀ نتایج این مطالعه با استاندارد‌های سازمان بهداشت جهانی نشان داد که میزان جیوه در اندام‌های مختلف پرندۀ کاکایی پازرد بالاتر از استاندارد‌های مذکور است. با توجه به فعالیت وسیع پتروشیمی در منطقه به نظر می‌رسد نظارت دقیق‌تری بر دفع پساب این صنعت لازم باشد.