هیدروژئوشیمی زیست‌محیطی منابع آب زیرزمینی دشت راور (شمال استان کرمان)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد رشتۀ زمین‌شناسی زیست‌محیطی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شاهرود

2 استادیار، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شاهرود

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22059/jes.2015.53902
چکیده

به منظور ارزیابی ویژگی‌های هیدروژئوشیمیایی و غلظت فلزات سنگین در منابع آب زیرزمینی دشت راور (استان کرمان)، تعداد 18 نمونه آب از چاه‌های مختلف در کل گسترۀ دشت برداشت شد. غلظت یون‌های اصلی و برخی پارامترهای فیزیکوشیمیایی نمونه‌‌های آب، همچنین غلظت برخی فلزات سنگین، به روش‌های استاندارد اندازه‌‌گیری شد. نتایج به ‌طور کلی نشان داد که میزان همۀ یون‌های اصلی و پارامتر‌های فیزیکوشیمیایی (به جز pH، بیکربنات و نیترات) از محل تغذیه به سمت تخلیۀ آبخوان و در جهت شیب هیدرولیکی افزایش یافته است. با توجه به تغییرات مکانی پارامتر‌‌ها و ارزیابی شاخص اشباع‌شدگی کانی‌های اصلی و محاسبۀ برخی نسبت‌های یونی، مشخص شد که فرایند تبخیر و به دنبال آن انحلال کانی‌های تبخیری، مهم‌ترین عامل کنترل‌‌کنندۀ ویژگی‌های هیدروشیمیایی منابع آب زیرزمینی دشت راور است. تیپ آب برای 38 درصد از نمونه‌‌ها، کلروره و 44 درصد آن‌ها سولفاته تعیین شد. بر اساس نتایج، منشأ فلزات سنگین در آب‌های زیرزمینی دشت راور، احتمالاً شیل‌‌های زغال‌‌دار در بستر آبخوان آب زیرزمینی است. بر اساس نقشه‌‌های توزیع عناصر در منابع آب زیرزمینی آشکار شد که برخی منابع انسان‌زاد مانند فعالیت‌‌های شهر‌‌نشینی و آلودگی ناشی از جاده‌‌ها نیز احتمالاً در غلظت برخی عناصر از جمله نیترات و سرب اثر گذاشته‌‌اند. نتایج تحلیل‌‌های آماری چندمتغیره مانند تحلیل مؤلفۀ اصلی و آنالیز خوشه‌ای سلسله‌مراتبی نیز وجود چند منشأ را برای عناصر (فلزات و یون‌های اصلی)، در منابع آب تأیید می‌‌‌کند.