فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: با گسترش فناوری‌های نوین کمک‌باروری، به‌ویژه لقاح خارج‌رحمی و امکان انجماد گامت و جنین، کاربرد این روش‌ها در درمان ناباروری به‌طور چشمگیری افزایش یافته است؛ اما در کنار مزایای پزشکی، پرسش‌های مهم فقهی و حقوقی درباره حدود شرعی استفاده، حفظ نسب، جلوگیری از اختلاط انساب، وضعیت مواد ژنتیک در دوران انحلال زوجیت و تعیین تکلیف جنین‌های مازاد مطرح می‌شود. روش: این پژوهش با رویکرد تطبیقی–تحلیلی و از طریق مطالعه منابع فقهی امامیه و اهل‌سنّت، تحلیل قوانین موضوعه و بهره‌گیری از داده‌های پزشکی و اخلاق زیستی، به بررسی ابعاد فقهی و حقوقی انجماد گامت و جنین پرداخته است. نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد که انجماد گامت و جنین در فقه اسلامی با عنوان «جواز مشروط» قابل پذیرش است؛ به‌گونه‌ای که بهره‌برداری باید منحصراً در محدوده زوجیت و میان زن و شوهر انجام گیرد، نظارت فنی و حقوقی دقیق برای جلوگیری از هرگونه اختلاط انساب ضروری است، ورود شخص ثالث و تجاری‌سازی مواد ژنتیک فاقد وجاهت شرعی است، و استفاده پس از طلاق یا فوت زوجین یا انجام انجماد اجتماعی بدون ضرورت پزشکی غیرمجاز تلقی می‌شود. همچنین درباره جنین‌های مازاد، اتلاف مستند یا استفاده پژوهشی محدود و تحت نظارت اخلاقی کم‌تعارض‌ترین گزینه ارزیابی می‌شود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، انجماد گامت و جنین در صورت رعایت ضوابط شرعی، فنی و نظارتی می‌تواند با مبانی فقه اسلامی سازگار باشد، اما بهره‌گیری مشروع و ایمن از این فناوری نیازمند قانون‌گذاری روشن، تعریف دقیق وضعیت حقوقی ذخایر انجمادی، استانداردسازی رضایت آگاهانه و تقویت سازوکارهای نظارتی در مراکز کمک‌باروری است.