غربالگری بیوشیمیایی گیاه زعفران کشت شده در استان اردبیل بر اساس مقادیر آپوکاروتنوئیدها
نویسندگان
1 دانشیار مرکز ملی تکنولوژیهای نو، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، رم، ایتالیا.
2 کارشناس ارشد گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی مشگینشهر، دانشگاه محقق اردبیلی.
3 استاد یار گروه علوم گیاهی و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی مشگینشهر، دانشگاه محقق اردبیلی.
4 استاد یار گروه علوم گیاهی و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی مشگینشهر، دانشگاه محقق اردبیلی.
doi
10.22048/jsat.2023.327469.1454چکیده
گیاه زعفران با نام علمی (Crocus sativus L.) و از خانواده زنبقیان بوده کلاله سه شاخه این گیاه بخاطر داشتن آپوکاروتنوئیدهای کروسین (مسئول رنگ)، پیکروکروسین (طعم تلخ) و سافرانال (عطر) از جمله گرانترین ادویه دنیا است. جهت بررسی کمّی این متابولیتها به روش اسپکتروسکوپی و کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC UV-Vis) در عصاره دو فازی حاصل شده از کلاله گیاه زعفران، با هدف معرفی تیپهای بیوشیمیایی مناسبی از این گیاه جهت کشت در سطح استان اردبیل، تحقیقی بر پایه طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تجزیه واریانس دادهها با نرم افزار آماری GenStat ver. 12.1 نشان داد که بین مناطق مورد مطالعه از نظر مقادیر کمی آپوکارتنوئیدها اختلاف معنیدار (P<0/01) وجود داشته و مقایسات میانگین با آزمون فیشر حفاظت شده، ضمن تایید برتری ارزیابی متابولیتی با کروماتوگرافی مایع، نشان داد در بین مناطق مورد مطالعه کیموتایپ روستای اونار در شهرستان مشگینشهر با تبعیت از الگوی کمی آپوکاروتنوئیدها دارای غالبیت نسبی در مقایسه با دیگر مناطق بوده و بطور میانگین مقادیر ماده کروسین، پیکروکروسین و سافرانال در وا حد حجم نمونه به ترتیب0/1 ±15/0،0/13±9/4 و0/21±1 گرم در هر صد گرم از ماده خشک اندازهگیری شد، با توجه به دادههای حاصله میتوان استنباط نمود که این منطقه از استان اردبیل، نسبت به دیگر مناطق این استان پتانسیل لازم جهت تولید این محصول را با کیفیت بالا دارا میباشد.