فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سلامت معنوی در جهان‌بینی اسلامی مفهومی پیوندخورده با ایمان، صبر، رضا و ایثار است. زنان خانواده شهدا—مادران، همسران، خواهران و دختران—در میانه فقدان و سوگواری، نه تنها با درد، بلکه با شبکه‌ای از انتظارات مذهبی، عاطفی و سیاسی مواجه‌اند. این پژوهش تلاش می‌کند تجربه «فراتر رفتن از خود» را در بستر شهادت با رویکرد فمینیسم مسلمان بازخوانی کند. روش: پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. داده‌ها از ۳۷ کتاب روایت‌محور مرتبط با زندگی خانواده شهدا استخراج و با رویکرد فمینیستی–انتقادی و نیز چارچوب سلامت معنوی تحلیل شدند. برای اعتباربخشی از بازبینی مشارکت‌کنندگان، همتایان و مستندسازی دقیق فرایند پژوهش استفاده شد. یافته‌ها: سه محور اصلی—فقدان، سوگواری و ایثار—هسته تجربه‌های معنوی زنان را شکل می‌دهند. ایثار در این روایت‌ها پدیده‌ای چندلایه است: از یک‌سو محصول نقش‌های جنسیتی و کار عاطفی زنان، و از سوی دیگر بستری برای عاملیت معنوی، بازسازی هویت و خلق روایت‌های مقاومت. زنان با تکیه بر مفاهیمی چون صبر زینبی، رضایت به تقدیر الهی و ادراک حضور شهید، رنج را به معنا تبدیل می‌کنند و از خلال آن به نوعی فراروی از خود دست می‌یابند. تحلیل فمینیستی نشان می‌دهد که ایثار آنان نه فقط انفعال یا اطاعت، بلکه کنشگری معنوی–اجتماعی و بازتعریف سوژه‌گی زنانه است. نتیجه‌گیری: ایثار در تجربه زنان خانواده شهدا تلفیقی از فشارهای ساختاری و انتخاب‌های معنوی است. فمینیسم مسلمان نشان می‌دهد که این زنان در دل محدودیت‌های فرهنگی، سوژه‌های فعال معناساز هستند و معنویت آنان نوعی «تعالی جنسیت‌مند» است که رنج را به هویت، و فقدان را به عاملیت تبدیل می‌کند.