مطالعه تطبیقی قصص انبیاء در قرآن کریم و سرگذشت پیامبران در متن و نگاره های کتاب جامع التواریخ

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای هنر اسلامی، دانشگاه تبریز

doi
10.22077/nia.2014.544
چکیده

کتاب جامع­ التواریخ اثر خواجه رشید­الدین فضل­ الله همدانی است که نسخه­های نفیسی از آن در اوایل قرن هشتم هجری و در منطقه ربع رشیدی به نگارش درآمده است. بخشی از این کتاب به داستان­های انبیاء اختصاص داشته و نگاره­هایی از آن نیز براساس مبانی نقاشی مکتب تبریز اول به صفحات آن اضافه شده است. روایت این کتاب شباهت­ها و تفاوت­هایی با روایت تاریخ انبیاء در قرآن کریم داشته که شناسایی و تدوین آن­ها مهم­ترین هدف این پژوهش بوده است. بنابراین قلمرو تحقیق حاضر بخش­هایی از قرآن کریم و جامع­التواریخ است که به داستان­های انبیاء اشاره داشته و پژوهش حاضر به شیوه توصیفی، تطبیقی و تحلیلی به آن­ها پرداخته است. از نتایج این مطالعه، کشف تفاوت­های زیربنایی بین جزئیات روایت جامع­التواریخ با جزئیات روایت قرآن کریم درباره داستان­های انبیاء است. روایت نگاره­های این کتاب تاریخی نیز گاه بیانی همسو با متن کتاب جامع­ا لتواریخ داشته و گاه مسیری متفاوت از آن را پیموده است. میزان ارتباط بصری این نگاره­ها با روایت قرآن کریم نیز وضعیت متغیری داشته و از چهارچوب مدون و مشخصی پیروی نمی­کند.