سیر قاعدهسازی در حقوق بینالملل مالکیت فکری (چرخهای از اقدامات تکجانبه، دوجانبه، جمعی و چندجانبه)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق نفت و گار دانشگاه تهران
2 دانشگاه علامه طباطبایی
doi
10.48308/eclr.2023.103491چکیده
قواعد بینالمللی مالکیت فکری در قالب معاهدات دو یا چندجانبه در بستر زمان و درنتیجۀ تقابل و تعامل کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه شکل گرفته است. بعد از جنگ جهانی دوم، با آغاز موج استقلال کشورهای درحالتوسعه و کمترتوسعهیافته، قاعدهسازی مالکیتفکری از مجرای چرخهای متشکل از اقدامات تکجانبه، مذاکرات دوجانبه، جمعی و چندجانبه انجام شدهاست. این فرآیند دارای سیری پلکانی است: هرکدام از این اقدامات، مقدمهای برای مرحله بعد میباشد و کشورهای توسعهیافته با فشارهای اقتصادی تکجانبه، ابتدا دول درحالتوسعه را به مذاکرات دوجانبه با موضوعیت مالکیتفکری و سپس پذیرش تریپس متقاعد نمودند. درادامه، با عنایت به نارضایتی کشورهای توسعهیافته از استانداردهای تریپس و اعمال فشار تکجانبه بر کشورهای درحالتوسعه، کشورهای اخیر به استانداردها و قواعد فراتریپسی در مذاکرات تجاری دوجانبه و جمعی متعهد شدند. امروزه میتوان انتظار داشت با افزایش تعداد موافقتنامه-های دوجانبه و جمعی، استانداردهای فراتریپسی به بخش مهمی از حقوق بینالملل مالکیتفکری تبدیل شود و شرایط برای ارتقای سطح مذاکرات به مذاکرات چندجانبه در قالب سازمان جهانی تجارت یا وایپو و نهایتاً ایجاد تریپسی نوین فراهم آید. در این وضعیت ضروریست مذاکرهکنندگان تجاری ایران با هوشمندی و آگاهی از سطح توسعهیافتگی کشور و اهداف کشورهای توسعه یافته وارد مذاکرات شوند تا منافع کشور به بهترین شکل صیانت شود.
