تخریب کیفری ساده در نظام‌های حقوقی ایران، انگلستان و ویلز

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.22096/law.2025.2047393.2253
چکیده

در میان جرایم علیه اموال و مالکیت، تخریب کیفری وضعیت خاصی دارد، چراکه تحقق آن مستلزم ایراد خسارت به مال متعلق به دیگری است. در فقه اسلامی، اتلاف مال متعلق به غیر بدون اذن صاحب آن، از مصادیق تعدی به دیگری قلمداد شده است که حق مؤاخذه و مطالبه را برای طرف متضرر به وجود می‌آورد. در نظام حقوقی ایران، تخریب کیفری ساده، برحسب اینکه به‌وسیلۀ ایجاد آتش‌سوزی ارتکاب یابد یا به‌وسیلۀ دیگری، به‌ترتیب در مواد 676 و 677 قانون تعزیرات 1375 جرم‌انگاری شده است. در مقابل، در نظام حقوقی انگلستان و ویلز، تخریب کیفری در مفهوم عام (شامل احراق) در مادۀ‌ 1 قانون تخریب کیفری 1971م. پیش‌بینی شده است. بررسی تطبیقی عنصرهای سازندۀ تخریب کیفری ساده در نظام‌های حقوقی مذکور، با تکیه بر مواد قانونی پیش‌گفته، حکایت از این دارد که قانون‌گذار ایرانی، با استفاده از برخی عبارت‌های ابهام‌برانگیز، اختلاف‌نظرهایی را در تفکیک اجزای سازندۀ عنصر مادی جرم تخریب ساده به وجود آورده و از مواردی هم که مرتکب این جرم از حالت ذهنی بالاتر از تقصیر جزایی و پایین‌تر از قصد برخوردار است، غفلت ورزیده است. بر این اساس، مقالۀ حاضر با روش توصیفی - تحلیلی درصدد برآمده است که از رهگذر تحلیل جرم تخریب ساده در ایران، انگلستان و ویلز، راهکارهایی مانند لزوم استفاده از عبارت‌های روشن‌تر برای تفکیک رفتار مجرمانه از نتیجۀ حاصله در این جرم و پیش‌بینی بی‌پروایی به‌منزلۀ گونۀ مستقلی از عنصر روانی را به‌منظور مقابلۀ مؤثرتر با تخریبگران اموال، به قانون‌گذار پیشنهاد بدهد.