مطالعۀ تطبیقی حضانت در حقوق ایران و آمریکا با تأکید بر نظریۀ حضانت مشترک

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

doi
10.22096/law.2025.2037276.2233
چکیده

حسب قوانین ایران، اولویت حضانت فرزند تا هفت‌سالگی با مادر و پس از آن با پدر است، اما پس از بلوغ صراحتی ندارد و رویۀ غالب محاکم عدم هرگونه دخالتی است. رویکرد فقهی، تا قبل از بلوغ و رشد اختلافی است. سن اتمام حضانت در فقه نیز مورد اختلاف است. برخی اتمام آن را بلوغ و برخی رشد کودک دانسته‌اند. با بررسی دقیق متون فقهی، می‌توان به این نتیجه دست یافت که آنان که بلوغ را اتمام حضانت دانسته‌اند، بلوغ همراه با رشد را مدنظر داشته‌اند. دادگاه‌های ایران در این خصوص ورودی نداشته‌اند. تعیین تکلیف و بحث در موضوع حضانت، از جنبه‌های فقهی و نظریات حقوقی کشورهای مختلف ضروری به نظر می‌رسد. در آمریکا، حضانت در بستر تاریخی فرازونشیب‌های بسیاری داشته است. در ابتدا، حضانت اطفال را به‌طور مطلق و جز در مواردی چون سنین حساس، با پدر می‌دانستند. این رویه با حضانت مادران در نگهداری اطفال جایگزین شد. به‌مرور دادگاه‌ها، مستند به مصلحت طفل، اقدام به تعیین سرپرست نمودند و این نظریه نیز به‌دلیل مبهم‌ بودن و مطالعات علمی که دخالت هر دو والد در تربیت کودکان را موجب رشد و شکوفایی بیشتر کودکان می‌دانست، جای خود را به نظریۀ کامل‌تر حضانت مشترک که فواید بی‌شماری دارد سپرد.