تبیین مدل مفهومی پایداری اجتماعی مکان در ارتقاء کیفیت کالبدی و فضایی دانشکدههای هنر و معماری با تأکید بر دیدگاه دانشجویان (موردپژوهی: دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیارگروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2025.12022.2315چکیده
مقدمه: پایداری اجتماعی یکی از ابعاد حیاتی توسعه پایدار است که بر ارزشها، نیازهای انسانی و رفاه اجتماعی تأکید دارد. در آموزش معماری، توجه ناکافی به مؤلفههای پایداری اجتماعی باعث کاهش رضایتمندی دانشجویان از فضاهای آموزشی میشود. دانشکدههای معماری، بهعنوان محیط آموزش طراحان آینده، نیازمند راهبردهای طراحی هدفمند برای ارتقای تعامل اجتماعی و کیفیت فضایی هستند.روش تحقیق: این پژوهش از نوع توسعهای-کاربردی و با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی انجام شد. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و پرسشنامههای میدانی در بین دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران گردآوری شد. یک مدل مفهومی بر اساس چارچوبهای نظری و دیدگاههای صاحبنظران تدوین شد. تحلیل دادهها با استفاده از میانگینگیری و تکنیک الگوریتم شانون و با بهرهگیری از نرمافزارهای آماری انجام شد.نتایج و بحث: نتایج حاصل از پژوهش حاصل نشان میدهد که دانشجویان بیشتر به جنبههای غیرکالبدی و ذهنی توجه دارند که حس امنیت، تعلق و پیوند با مکان را تقویت میکنند. با این حال، ویژگیهای کالبدی مانند امکانات متناسب با رشته، دسترسیپذیری و خوانایی فضا نیز تأثیر قابلتوجهی بر رضایتمندی و مشارکت دانشجویان دارند.نتیجهگیری: پژوهش حاضر بیانگر آن است که پایداری اجتماعی مکان نقش مهمی در ارتقای کیفیت فضایی دانشکدههای معماری دارد. توجه به مؤلفههای اجتماعی در طراحی و برنامهریزی فضاهای آموزشی، موجب افزایش تعامل و حضور مستمر کاربران می شود و در عین حال میتواند راهنمایی مبتنی بر شواهد برای طراحی و بازطراحی فضاهای دانشکدههای معماری ارائه دهد.