گونه شناسی فضای نیمه باز طارمه در معماری بومی بوشهر
نویسندگان
1 گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 استادیار گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22084/nb.2020.22053.2170چکیده
معماری بومی هر منطقه با هدف ایجاد آسایش کاربران فضا و در هماهنگی با شرایط اقلیمی و بستر در طول سالیان متمادی شکلگرفته است. در حاشیۀ جنوبی ایران، معماری بومی بوشهر از ویژگیهای منحصربهفرد و خلاقیتهای فراوان برخوردار است. مقالۀ حاضر به گونهشناسی فضای نیمهباز طارمه در بافت تاریخی بوشهر میپردازد. این گونهشناسی شامل: محل قرارگیری، جهتگیری، ویژگیهای معماری، عملکرد، هندسه و تناسبات، دسترسی و حریم است. هدف پژوهش، گونهشناسی طارمه با هدف شناسایی انواع ویژگیهای آن جهت کاربرد در ساختمانهای معاصر بوده و بهدنبال پاسخگویی به دو پرسش است؛ طارمههای موجود در بافت تاریخی بوشهر به چند گونه قابل دستهبندی هستند؟ الگوهای عملکردی و ویژگیهای انواع طارمهها چیست و چه ارتباطی با ویژگیهای بستر موجود دارد؟ فرضیۀ پژوهش آن است که فضای طارمه با هدف بهرهمندی از جنبههای مختلف بهعنوان عنصری اقلیمی، معماری و عامل ایجاد دسترسی و حریم کاربرد داشته و شکل هندسی و محل قرارگیری دو نوع طارمۀ داخلی و خارجی، براساس جهتگیری نسبت به دریا و دریافت باد غالب شکلگرفته است. روش تحقیق مورداستفاده توصیفی-تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات بهصورت میدانی و اسنادی است. پس از بررسی تعداد 17 بنای دارای طارمه ازمیان بناهای تاریخی بافت بوشهر که اطلاعات معماری آنها در دسترس میباشد، بهعنوان نمونههای هدفمند انتخاب شده و مورد تحلیل قرار گرفته است. طبق نتایج پژوهش انواع طارمه بهصورت طارمۀ خارجی و داخلی و عرضی بوده و عملکرد و هندسه آن در انطباق با مهمترین راهکارهای ایستای تأمین آسایش در اقلیم بوشهر است. نتایج پژوهش شامل گونهبندی شکلی انواع طارمه، ارتباطات فضایی آن با سایر فضاهای بسته، حیاط، پله و شناشیر بوده و محل قرارگیری آن در طبقات و سایر ویژگیهای هندسی، فضایی، سازهای و معماری آنرا بیان میکند.
