فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وضعیت سازمان‌های غیردولتی را می‌توان به‌مثابۀ آینۀ تمام‌نمای جامعۀ مدنی در یک کشور دانست. هدف پژوهش حاضر سنجش منزلت حقوقی جامعۀ مدنی در ایران، در مقایسه با آلمان است. روش پژوهش مقایسۀ تطبیقی با رویکرد استقرایی است؛ به این ترتیب که حقوق حاکم بر سازمان‌های غیردولتی، به‌عنوان یک نمونه از نهادهای مدنی، در ایران و آلمان مقایسه می‌شود و نتایج آن به جامعۀ مدنی تسری می‌یابد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در آلمان، ضمن به رسمیت شناختنِ شخصیت حقوقی برای سازمان‌های غیردولتی، با اتخاذ روش اعلامی در زمان تشکیل و نظارت واکنش‌گرایانه/پسینی بر فعالیت آن‌ها، از تحدید مستقیم حق تشکل افراد و آزادی تشکل خودداری می‌شود و دولت، با مجوز قانون، ازطریق اعطای کمک مالی، بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد. در ایران، سازمان‌های غیردولتی شخصیت مستقل حقوقی ندارند و میزان مداخلۀ دولت در زمان تشکیل آن‌ها از نوع تجویزی و نحوۀ نظارت در طول فعالیتشان از نوع کنشگرانه است. نتیجتاً دولت آلمان ضمن تقویت جامعۀ مدنی، از آن در جهت پیشبرد اهداف داخلی و خارجی خود بهره می‌گیرد و در ایران، جامعۀ مدنی به لحاظ حقوقی جایگاه نازلی دارد.