فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هرگاه دعوایی ناشی از تحریم‌های وضع‌شده توسط کشور ثالث، بین طرفین یک قرارداد به مرجع حل اختلاف ارجاع شود، مرجع رسیدگی‌کننده فقط در صورتی می‌تواند در چهارچوب «قواعد آمرۀ برتر» این تحریم‌ها را بر قرارداد و تعهدات طرفین اعمال کند که سه شرط مهم محقق باشد: «شایستگی اِعمال تحریم»، «وجود رابطۀ نزدیک بین قراردادِ مورداختلاف و کشور واضع تحریم» و «تفوق حکم‌ به اثربخشی به تحریم، بر نادیده گرفتن تحریم». عدم تحقق هریک از این شروط مانع اعمال تحریم‌های وضع‌شده توسط کشور ثالث می‌شود. این نوشتار به این پرسش پاسخ می‌دهد که شروط «وجود رابطۀ نزدیک» و «تفوق آثار اعمال تحریم» و معیارهای مؤثر در احراز آن‌ها چیست؟ معیارهای احراز شرط «رابطۀ نزدیک» عبارت‌اند از: 1. تشبیه تحریمِ قانون حاکم به قانون خارجی؛ 2. حاکم بودن قانون کشور واضع تحریم، درصورت عدم توافق طرفین بر قانون حاکم؛ 3. اجرای قرارداد در کشور واضع تحریم؛ و 4. ارتباط طرفین قرارداد با کشور واضع تحریم از طریق اقامتگاه یا تابعیت. البته در تحریم‌های فراسرزمینی به‌طور خاص، شرط «رابطۀ نزدیک» در صورتی احراز می‌شود که صلاحیت فراسرزمینیِ دولتِ واضع تحریم به قانون‌گذاری، براساس ملاک‌های پذیرفته‌شده در حقوق بین‌الملل عمومی پذیرفته شود. در احراز شرط «تفوق حکم به اثربخشی به تحریم نسبت‌به حکم به نادیده گرفتن آن»، معیارها و عوامل ذیل باید مدنظر مرجع قضاوت‌کننده قرار گیرد: 1. احتمال نقض رأی؛ 2. ریسک ضمانت اجراهای نقض تحریم؛ 3. قدرت عملیِ کشور واضع تحریم به اجرایی کردن آن؛ 4. آسیب شدید به اعتبارِمتعهد؛ و 5. خسارات جانبی. در تحریم‌های فراسرزمینی علاوه‌ بر این موارد، وجود قوانین بازدارنده یا بلوکه‌کننده نیز باید مدنظر قرار گیرد.