بازشناسی معنای عدالت فضایی در نحوه استفاده از زمین
نویسندگان
1 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2025.11265.2260چکیده
هدف: از زمان شکلگیری تمدن، شهرها چالشهای بسیاری داشتهاند که مهمترین آنها نابرابری اجتماعی، قطبی شدن، فقر و نمود فیزیکی این مشکلات، مانند دسترسی نابرابر به سرمایههای شهری است. در مقابله با این مشکلات و چالشها بود که بحث عدالت وارد برنامهریزی شهری شد و جستجوی عدالت یا تلاش برای مبارزه با بیعدالتی به یکی از اهداف اصلی برنامهریزی شهری تبدیل شد.روش تحقیق: پژوهش حاضر، یک پژوهش توصیفی -تحلیلی توسعهای است و به بررسی و تحلیل وضعیت موجود میپردازد. رویکرد مورد نظر در این پژوهش، علمسنجی و به طور خاص، تحلیل همواژهای است. برای دستیابی به مقالات علمی مرتبط با حوزه پژوهش، دو کلیدواژه برنامهریزی کاربری زمین و عدالت فضایی در پایگاه داده وب آو ساینس در بازه زمانی 2010-2024 جستجو شده است.نتایج و بحث: در مقالات استخراج شده، عدالت فضایی در برنامهریزی کاربری زمین به دودسته دسترسی عادلانه به خدمات و توزیع عادلانه خدمات تقسیم شده است. در برنامههای توسعه شهری در ایران، عدالت فضایی در برنامهریزی کاربری زمین به منظور توزیع مناسب خدمات در سطح شهر مطرح شده است، در حالی که در کشورهای توسعهیافته، با مشارکت شهروندان میتوان نیازهای روزمره آنها را شناسایی و متناسب با آن برنامهریزی و عدالت فضایی را از این طریق تعریف کرد.نتیجهگیری: در نتیجه، اگر بخواهیم برنامهریزی کاربری زمین در ایران عدالتمحور باشد، تمرکز بر موضوع رعایت سرانه کاربری زمین در برنامهریزی کاربری زمین نهتنها مؤثر است، بلکه باید نیازهای روزمره مردم متناسب با سن و جنس، تراکم جمعیت، شرایط اقتصادی و اجتماعی ساکنان، شعاع دسترسی به خدمات و سطح اشغال کاربریها شناسایی شود.
