فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: در دهه‌های اخیر، رشد جمعیت، تراکم شهری و کاهش سرانه فضای سبز، کیفیت زیست‌محیطی واحدهای مسکونی را به چالش کشیده است. تراس‌ها، به‌عنوان معدود فضاهای نیمه‌باز آپارتمان‌ها، در صورت طراحی هوشمندانه می‌توانند به بستر منظر سبز داخلی و ارتقای آسایش کاربران و بهره‌وری گیاهان تبدیل شوند. در اقلیم گرم و خشک قم، شدت تابش خورشید علاوه بر ایجاد خیرگی و کاهش آسایش بصری، موجب آسیب به گیاهان آپارتمانی می‌شود. از این رو، بهینه‌سازی نور روز با استفاده از پوسته‌های متحرک، رویکردی کارآمد برای تأمین هم‌زمان نیاز نوری گیاهان و ارتقای کیفیت بصری فضا است. روش تحقیق: پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی میدانی–شبیه‌سازی انجام شده است. در بخش میدانی، شدت روشنایی طبیعی در چهار نقطه تراس و اتاق خواب مجاور طی دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۴، در سه نوبت زمانی روزانه اندازه‌گیری و با استفاده از زبان Python و کتابخانه‌های Pandas، NumPy و Matplotlib پردازش شده است. در بخش شبیه‌سازی، مدل پایه و سه پوسته متحرک با سه هندسه (مثلثی، مربعی و شش‌ضلعی) در پنج سطح گشودگی مختلف (30 تا 70 درصد) با بهره‌گیری از افزونه Honeybee، Ladybug و موتور Radiance ارزیابی شده‌اند. شاخص‌های sDA، ASE، UDI و تحلیل ساعتی سالانه به‌عنوان معیارهای اصلی تحلیل انتخاب گردیدند.نتایج و بحث: نتایج نشان داد مدل پایه، هرچند sDA بالایی دارد، اما به دلیل ASE بسیار زیاد، دچار خیرگی شدید و شرایط نوری نامطلوب برای گیاهان است. مدل مربعی با گشودگی ۴۰% بالاترین sDA (0.60) و بیشترین UDI در محدوده مطلوب را ثبت کرد. مدل شش‌ضلعی با گشودگی ۳۰% کمترین ASE (0.00) را داشت و خیرگی را به‌طور کامل کنترل نمود، هرچند UDI آن کمتر بوده است. تحلیل ساعتی نشان داد گشودگی‌های ۳۰% و ۴۰% در هر سه هندسه بهترین تعادل میان نور کافی و کاهش تابش بیش‌ازحد را در اقلیم گرم و خشک (شهر قم) فراهم می‌کنند.نتیجه‌گیری: مدل نهایی پیشنهادی، پوسته مربعی با گشودگی ۴۰% و پوسته شش‌ضلعی با گشودگی 30% است که با ایجاد تعادل میان نیازهای نوری گیاهان و آسایش بصری کاربران، بیشترین سازگاری را با شرایط اقلیم گرم و خشک و تراس‌های جنوب‌شرقی دارند. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان راهکار طراحی اقلیمی در بهینه‌سازی نور روز فضاهای نیمه‌باز مسکونی مورد استفاده قرار گیرند. نتایج نشان داد پوسته‌های متحرک طراحی‌شده توانستند به‌طور مؤثر نور روز را در محدوده مطلوب کنترل کرده و هم‌زمان آسایش بصری و شرایط نوری مناسب برای گیاهان را فراهم کنند.