تبیین قاعدۀ لزوم تناسب تعقیب در حوزۀ بزهکاری کودکان و نوجوانان در حقوق ایران و انگلیس

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق وعلوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، چالوس، ایران.

2 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت ا... آملی، آمل، ایران.

doi
10.22096/law.2022.546772.1997
چکیده

«لزوم تناسب تعقیب دعوای کیفری» اصلی است کـه در پرتـو آن، بـه دادستان اختیار داده می‌شود با بررسی دقیق وضـعیت فـردی بزهکـار و نفـع عمومی، درصورت مفید نبودن از تعقیب صرف‌نظر کند. بعد از این‌که پرونده ایجاد شد و زمینۀ دادرسی مهیا گردید، دادسرا به این مهم می‌رسد که تعقیب باید اثربخش باشد و جلوگیری، از پیگیری تعقیب بهتر است و قاعدۀ تناسب تعقیب در این نوع پرونده‌ها رعایت گردد؛ یعنی اگر تعقیب درجهت دادرسی عادلانه نیست، تعقیب را متوقف سازد که نوعی قضازدایی است. مفهوم متناسب بودن تعقیب با اصل قضازدایی از اصول مهم در حقوق ایران و انگلستان است. عدالت در دادرسی منصفانه باید با حساسیت خاصی به بزه کودکان و نوجوانان رسیدگی کند و هدف، جلوگیری از ورود آن‌ها به چرخۀ عدالت جزایی است که موجب دستیابی به رویه‌ای جهت پیش‌گیری از تکرار جرم، ترمیم بزه‌دیده و جایگزین تعقیب است. بنابراین قضازدایی در این قشر از جامعه بهتر جلوه می‌کند. این مقاله با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی، ضمن بررسی هریک از این قواعد، ‏تلاش ‏می‌کند تا تجلی‌گاه این اصل در حقوق ایران و انگلیس را دریابد و درمورد اصل متناسب بودن تعقیب در کودکان و نوجوانان بزهکار، به تفاوت‌ها و اشتراکات در حقوق کیفری ایران و انگلستان بپردازد. نتیجۀ بررسی‌ها این است که شایسته است آثار قضازدایی تبیین شود و راهکارهای به‌کاررفته در حقوق انگلستان، با توجه به ارزش‌های موجود در ایران نیز لحاظ گردد و قانون‌گذار ایران اختیـارات بیشتری به دادستان بدهد تا منعطف‌تر عمل کند.