فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حقوق مالکیت فکری به وجود آمده‌است تا از حقوق آفرینندۀ اثر فکری، حمایت حداکثری و انحصاری کند. بنابراین دارندۀ این حقوق، عملاً نسبت‌به سایرین در مزیت و برتری قرار می‌گیرد. این امر یکی از ادلۀ اصلی مخالفان اعطای حقوق انحصاری به صاحبان آثار فکری است، چراکه انحصار می‌تواند زمینه‌ساز سوءاستفاده باشد. بنابراین برتریِ یادشده تا آنجا که فقط صیانت از حقوق دارنده مطرح باشد مطلوب خواهد بود، اما برای جلوگیری از سوءاستفادۀ دارنده از حقوق خویش در برابر خریدار یا مصرف‌کنندۀ مال فکری، بایستی موضع مشخص نظری و ابزار مناسب عملی در دست داشت تا حقوقی که برای حمایت از آفرینندۀ اثر فکری ایجاد شده‌اند، خود دست‌آویز سوءاستفاده در برابر منافع عمومی قرار نگیرند. این پژوهش در نظر دارد مصادیق سوءاستفاده از حق را در حیطۀ اموال فکری بیابد و سپس کارکرد نظریۀ سوءاستفاده از حق را در این موارد استنباط کند. به این منظور، مواردی که دارندۀ حق فکری به پشتوانۀ قوانین، وضعیت مسلط و یا امکان سوءاستفاده از حقوق خویش را پیدا می‌کند، در دو دستۀ حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مالکیت صنعتی بررسی شده و در هر مورد، سیر به‌کارگیری نظریۀ سوءاستفاده از حق در نظام‌های غربی به‌ویژه حقوق آمریکا مرور شده‌است. درنهایت ضرورت و امکان پیاده‌سازی این نظریه در حقوق داخلی مطرح شده‌است.