بررسی رابطه بین ویژگی‌های غیرکالبدی فضای باز مجتمع‌های مسکونی با سلامت روان سالمندان (مورد پژوهی: مجتمع‌های مسکونی شهر اصفهان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات گردشگری، اصفهان، ایران.

2 دانشیار گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات گردشگری، اصفهان، ایران.، اصفهان، ایران.

3 استادیار گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامیو مرکز تحقیقات گردشگری، اصفهان، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2024.10937.2234
چکیده

مقدمه: سالمندی از مهم‌ترین مراحل زندگی انسان است که با تغییرات و محدودیت‌های جسمی و روانی زیادی همراه است. پژوهش ­ها حاکی از آن است که بیماری‌ها و اختلالات روانی، اضطراب، افسردگی، ترس از تنهایی و ... در این دوره شیوع بیشتری دارد و شخص را با چالش‌هایی جدی مواجه می‌کند. پژوهش حاضر در پی آن است تا رابطه بین ویژگی‌های غیرکالبدی فضای باز مجتمع‌های مسکونی با سلامت روان سالمندان را در شهر اصفهان مورد بررسی قرار دهد.روش تحقیق: این پژوهش از نوع پژوهش‌های کاربردی و روش تحقیق آن برگرفته از راهبردهای کمی در قالب شیوه همبستگی است. مؤلفه‌‌های غیرکالبدی فضای باز به روش‌های اسنادی و تحلیل محتوا و از مطالعات پیشین استخراج شد. گردآوری اطلاعات با استفاده از مشاهده و پرسشنامه محقق‌ساخته به صورت بسته و باز انجام و به کمک آزمون t تک نمونه‌ای و تحلیل عاملی رابطه بین ویژگی‌های غیر کالبدی فضای باز مجتمع مسکونی با سلامت روان سالمندان بررسی شد. نتایج و بحث: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که بین مؤلفه‌های غیرکالبدی تعاملات اجتماعی، آسایش و امنیت و فعالیت‌ها با سلامت روان سالمندان در هر سه مجتمع مسکونی منتخب، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های تحقیق چنین به نظر می‌رسد که بین انواع الگوهای طراحی فضای باز مجتمع مسکونی با امکان برقراری ارتباط میان ساکنین و بالا رفتن میزان صمیمیت آنها رابطه وجود دارد. الگوهای مختلط و محیطی دارای تأثیری مثبت و الگوی نواری تأثیر منفی بر این موضوع دارد. مکان­یابی فضای باز در ورودی ساختمان یا پشت ساختمان نیز بر این موضوع تأثیرگذار است. این موضوع در خصوص امکان استفاده از محوطه در فصول مختلف سال نیز صدق می­کند. همچنین میزان تعاملات اجتماعی و صمیمیت میان افراد بر احساس آسایش محیطی و رضایت آنها از فضای باز مجتمع مسکونی مؤثر ارزیابی می‌شود.