شناسایی عناصر مؤثر بر استرس محیطی در جداره میدان شهدای شهر کرج با بهره گیری از الکتروانسفالوگرافی مغزی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد طراحی شهری، پردیس بینالمللی فارابی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2025.10828.2235چکیده
مقدمه: فضای شهری، عرصه تعامل متقابل انسانهاست. به عبارتی رفتار و احساسات انسان با محیط کالبدی ارتباط تنگاتنگی دارد و کیفیت عامل اصلی در خلقوخو و احساسات فرد نظیر استرس، ترس، شادی، غم و... است. انسانها با حضور در فضاهای عمومی شهری، بهدنبال برقراری ارتباط با سایر کاربران فضا و دستیابی به احساس آرامشند. این پژوهش، استرس را به عنوان احساس مورد بررسی قرار داده و پرسشش این است که چه عواملی در دیواره میدان، بر استرس محیطی تأثیر می گذارند؟ از آنجاکه براساس دیدگاه نظریه پردازان عوامل متعددی بر استرس محیطی تأثیر دارند، این نوشتار به منظور بررسی دقیقتر به بررسی تأثیر دیواره بر میزان استرس محیطی پرداخته است.روش تحقیق: در این پژوهش، با توجه به هدف پژوهش، دیواره نمای یک میدان شهری (میدان شهدای شهرکرج) به عنوان بستر پژوهش انتخاب و از روش های مبتنی بر عصب شناختی و ادراکی (ذهنی) استفاده شده است. آزمون مرتبط با عصب شناختی با همکاری بیستوهفت دانشجوی مقطع کارشناسی شهرسازی و با بهره گیری از دستگاه الکتروآنسفالوگرافی بیسیم 19 کاناله و استفاده از دستگاه ثبت امواج مغزی و پرسشنامه تکمیلی انجام شده است. پیش از انجام آزمون از پرسشنامه دس-21، برای سنجش استرس افراد استفاده شده که براساس آن تمامی پاسخدهندگان در وضعیت نرمال بودهاند. داده های به دست آمده از هر دو روش به ترتیب با نرم افزار نورگاید و اس.پی.اس.اس. تحلیل شدهاند.نتایج و بحث: با بررسی مقایسه ای امواج نیم کره سمت راست و چپ (اف 3 و اف 4) با هم و امواج جلوی سر و پس سر ( اف زد و پی زد) در مشاهده 5 فیلم دو دقیقه ای از نماها و عناصر منتخب نما که با پرسشنامه متخصصین (12 کارشناس) به عنوان مهمترین عناصر مؤثر بر استرس شناخته شده بودند، مشخص شد که کدام نما و چه عناصری بر استرس محیطی تأثیر دارند. بر این اساس، مصالح، تابلوی تبلیغاتی، عناصر الحاقی و پنجره بهترتیب بیشترین تأثیر را در میزان احساس استرس افراد داشته اند.نتیجهگیری: بر اساس یافتهها مشخص شد که از دید مشاهدهکنندگان چه عناصری از نما بر میزان استرس محیطی تأثیر دارند و چه ویژگیهای از هر عنصر بر میزان استرس اثر دارد. بنابراین بهنظر میرسد با انجام آزمون در چند نمونه مشابه و همچنین بررسی تمامی عناصر نما میتوان، به چک لیستی برای طراحی نما دست یافت که از اعتبار قابل قبولی برخوردار باشد.
