روشها و معیارهای سنجش تجربه معماری در مطالعات نور روز
نویسندگان
1 استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره، قزوین، ایران.
2 دانشیار، معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
doi
10.22061/jsaud.2023.9559.2125چکیده
مقدمه: در پژوهشهای بسیاری بر بهرهگیری از نور روز در فضاهای داخلی، به دلیل مزایا و تأثیرات مثبت آن تأکید شده است. یکی از مهمترین این تأثیرات، تجارب گوناگونی است که کاربران در برخورد با متغیرهای وابسته به نور روز دارند. هدف از پژوهش حاضر شناخت روش ها، معیارها و ابزارهای قابل اتکا برای سنجش تجربه فضایی کاربران (متغیر وابسته) در مقابل متغیرهای مستقل وابسته به نور روز است و با بهره گیری از روش کیفیِ مرور ساختاریافته، به توصیف، تحلیل و ترکیب مقالات پژوهشی و معتبر موجود، از سال 2012 تا ماه جولای سال 2023 می پردازد. یافته های حاصل نشان می دهد که میتوان تجربه انسان در برابر نور روز را در شش گروه فیزیولوژیکی، نوروفیزیولوژیکی، هیجانی، رفتاری-انگیزشی، شناختی و بصری تقسی مبندی کرد. پژوهشگران برای سنجش آنها از روش های پیمایشی، آزمایشگاهی، مشاهده ای، بررسی موردی و یا ترکیب آنها استفاده کرده اند.روش تحقیق: پرکاربردترین ابزار در روش پیمایشی پرسشنامه های خودارزیابی هستند، اما سنجش تجارب عینی فیزیولوژیکی و نوروفیزیولوژیکی، امکان بهره مندی از ابزارها و حسگرهایی را به وجود آورده است که موجب ارتباط میان معماری و حوزه های مختلف علوم زیست-پزشکی به ویژه علوم اعصاب شده است.نتایج و بحث: در این روش داده های به دست آمده از سنجش فعالیت های مغزی، وضعیت قلب، پوست، حرکات چشم و سر، با به کارگیری حسگرهای EEG، ECG، GSR، PPG، ردیابی چشم و سر به هیجانات فرد و کسب تجربه معماری نسبت داده شده است. در مقالات مورد بررسی بیشترین تمایل پژوهشگران به استفاده از فناوری های مرتبط با واقعیت مجازی و تصاویر رندر 360 درجه برای نمایش محرک به آزمون شوندگان است. به نظر می رسد به کارگیری یادگیری ماشینی و الگوریتمهای آن برای تحلیل دادههای گردآوری شده، به منظور ایجاد مدلهای پیشبینی رفتارها و تجربیات فضایی انسانها در مطالعات نور روز رو به گسترش است.نتیجه گیری: بطور کلی نتایج حاصل از این تحقیق میتواند با مرور و تحلیل دستاوردهای امروز و بسترهای موجود برای تحقیقات آینده، زمینه ساز انجام مطالعات گسترده در این زمینه شود.