روش‌ها و معیارهای سنجش تجربه معماری در مطالعات نور روز

نویسندگان

1 استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره، قزوین، ایران.

2 دانشیار، معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

doi
10.22061/jsaud.2023.9559.2125
چکیده

مقدمه: در پژوهش‌های بسیاری بر بهره‌گیری از نور روز در فضاهای داخلی، به دلیل مزایا و تأثیرات مثبت آن تأکید شده است. یکی از مهم­ترین این تأثیرات، تجارب گوناگونی است که کاربران در برخورد با متغیرهای وابسته به نور روز دارند. هدف از پژوهش حاضر شناخت روش­ ها، معیارها و ابزارهای قابل اتکا برای سنجش تجربه­ فضایی کاربران (متغیر وابسته) در مقابل متغیرهای مستقل وابسته به نور روز است و با بهره ­گیری از روش کیفیِ مرور ساختاریافته، به توصیف، تحلیل­ و ترکیب مقالات پژوهشی و معتبر موجود، از سال 2012 تا ماه جولای سال 2023 می ­پردازد. یافته­ های حاصل نشان می ­دهد که می­توان تجربه­ انسان در برابر نور روز را در شش گروه فیزیولوژیکی، نوروفیزیولوژیکی، هیجانی، رفتاری-انگیزشی، شناختی و بصری تقسی م­بندی کرد. پژوهشگران برای سنجش آنها از روش ­های پیمایشی، آزمایشگاهی، مشاهده ­ای، بررسی موردی و یا ترکیب آنها استفاده کرده ­اند.روش تحقیق: پرکاربردترین ابزار در روش پیمایشی پرسشنامه ­های خودارزیابی هستند، اما سنجش تجارب عینی فیزیولوژیکی و نوروفیزیولوژیکی، امکان بهره­ مندی از ابزارها و حسگرهایی را به وجود آورده است که موجب ارتباط میان معماری و حوزه­ های مختلف علوم زیست­-پزشکی به ویژه علوم اعصاب شده است.نتایج و بحث: در این روش داده ­های به دست آمده از سنجش فعالیت ­های مغزی، وضعیت قلب، پوست، حرکات چشم و سر، با به­ کارگیری حسگرهای EEG، ECG، GSR، PPG، ردیابی چشم و سر به هیجانات فرد و کسب تجربه معماری نسبت داده شده است. در مقالات مورد بررسی بیشترین تمایل پژوهشگران به استفاده از فناوری­ های مرتبط با واقعیت مجازی و تصاویر رندر 360 درجه برای نمایش محرک به آزمون­ شوندگان است. به نظر می ­رسد به­ کارگیری یادگیری ماشینی و الگوریتم‌های آن برای تحلیل داده‌های گردآوری شده، به منظور ایجاد مدل‌های پیش‌بینی رفتارها و تجربیات فضایی انسان‌ها در مطالعات نور روز رو به گسترش است.نتیجه­ گیری: بطور کلی نتایج حاصل از این تحقیق می­تواند با مرور و تحلیل دستاوردهای امروز و بسترهای موجود برای تحقیقات آینده، زمینه ­ساز انجام مطالعات گسترده در این زمینه شود.