آسیب‌شناسی تحقق‌پذیری بازآفرینی پایدار شهری (مطالعه موردی: شهر رشت)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 دانشیار، دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2024.10737.2214
چکیده

مقدمه: امروزه بافت مرکزی بسیاری از شهرهای قدیمی با وجود فرسودگی شدید به دنبال یک انتخاب استراتژیک، مبارزه با ناپایداری و ارتقای شهری از طریق یک برنامه یکپارچه است و به نظر می‌رسد بازآفرینی پایدار تنها راه نجات بافت فرسوده شهر از اضمحلال است و از آنجایی‌که تحقق‌پذیری هر برنامه، امری است که بایستی دوشادوش تمامی مراحل حرکت کند، بنابراین پژوهش حاضر به آسیب‌شناسی تحقق‌پذیری بازآفرینی پایدار شهری در سه مرحله (پیشاتدوین، در مرحله تدوین و پسا تدوین) پرداخته است.روش تحقیق: در این پژوهش از روش داده‌بنیاد متنی با بهره‌گیری از شیوه‌های مطالعه کتابخانه‌ای و میدانی (مصاحبه) استفاده شد که در گام اول، مفاهیم پایه تبیین و عناصر و اجزای مرتبط مشخص شده است و در گام بعدی، از طریق مصاحبه با مدیران شهری آشنا با برنامه و بستر اجرای طرح، گزاره‌های علمی با تأکید بر بافت فرسوده شهر رشت تحلیل و کدگذاری شد.نتایج و بحث: کدهای گزینشی در مرحله پیشاتدوین با 35 کد باز  شامل شرایط علی (2 کد محوری)، زمینه‌ای (1 کد محوری)، مداخله‌گر (1 کد محوری) و راهبردی (4 کد محوری)، در  مرحله تدوین با 32 کد باز شامل شرایط علی (2 کد محوری)، زمینه‌ای (1 کد محوری)، مداخله‌گر (1 کد محوری) و راهبردی (2 کد محوری)، مرحله پساتدوین با 53 کد باز شامل مجموعه شرایط علی (2 کد محوری)، زمینه‌ای (1 کد محوری)، مداخله‌گر (3 کد محوری) و راهبردی (3 کد محوری) و پیامد همه این مراحل (5 کد محوری و 29 کد باز) است که در نهایت مدل مفهومی آسیب‌شناسی استخراج شد.نتیجه‌گیری: بافت فرسوده شهر رشت با دوگانه‌ای از دارایی‌ها، محدودیت‌ها و همچنین تعدد ذینعفان مواجه است که مؤثرترین راه برای مواجه با آن‌ها، تعامل بین دو مقوله بازآفرینی شهری و توسعه پایدار به‌ عنوان شرط اصلی تحقق‌پذیری خواهد بود و در همین راستا مصاحبه‌شوندگان نیز دو مؤلفه حضور مردم و ارزیابی در هر سه مرحله به‌عنوان عوامل دارای اولویت بالاتر برشمردند. اما در حال حاضر کشور ایران به­ویژه شهر رشت بلوغ کامل برای کاربست رهنمودهای بازآفرینی پایدار شهری را ندارد و بیش از هر چیز ردپای بازسازی کالبدی قابل‌ مشاهده است.