تأثیر برداشت شن و ماسه بر خصوصیات ریخت‌سنجی رسوبات بستر رودخانه

نویسندگان

1 دانش­آموخته گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس vahedkhaledi@yahoo.com

2 1- دانشیار، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشجوی گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس lgholami_7777@yahoo.com

doi
چکیده

برداشت مصالح از بستر رودخانه­ها منجر به تغییرخصوصیات هیدرولیکی و هندسی رودخانه شده و با افزایش گل­آلودگی و طبعاً انرژی جریان، ضمن تشدید فرسایش و ایجاد مخاطرات زیست­محیطی، پارامترهای ریخت­سنجی رسوبات بستر را نیز تحت تأثیر قرار می­دهد. تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش­ برداشت دو معدن شن و ماسه بر خصوصیات ریخت­سنجی رسوبات بستر در رودخانه "واز" واقع در استان مازندران صورت گرفت. به منظور انجام تحقیق پس از تعیین چهار مقطع قبل و بعد از محدوده­های برداشت شن و ماسه، رسوبات بستر به روش ترکیبی نمونه­برداری و مجموعه خصوصیات ریخت­سنجی رسوبات بستر شامل میانگین، جورشدگی، چولگی، کشیدگی، نَما، قطرهای ده، پنجاه و نود درصد، درصد شن، ماسه، سیلت و رس، قطرهای بزرگ، متوسط و کوچک، فاکتور شکل، قطر ظاهری، کرویت، گردشدگی، نسبت پهنی و بافت رسوبات تعیین شد. بررسی نتایج علاوه بر تائید شرایط نسبی هیدرولیکی مشابه در مقاطع قبل و بعد از معادن مورد مطالعه، نشان داد که فعالیت­های برداشت شن و ماسة رودخانه­ای بر تمام خصوصیات ریخت­سنجی بررسی شده به غیر از کرویت و بافت رسوبات تأثیر داشته است.