استفاده از روش منشأیابی در تعیین سهم واحدهای سنگشناسی حوضه پلدشت در تولید رسوب
نویسندگان
1 استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران
2 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه Hakimkhani@yahoo.com
3 استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری
doi
چکیده
به دلیل وجود مشکلات زیاد در کاربرد روشهای سنتی، روش انگشتنگاری، ردیابی یا بعبارتی منشأیابی به عنوان روشی جایگزین و مناسب مورد توجه محققین مختلف قرار گرفته است. در این روش، خصوصیات فیزیکی، ژئوشیمیایی و آلی رسوب و منابع رسوب برای تعیین منابع اصلی رسوب و اهمیت نسبی آنها مورد استفاده قرار میگیرند. در روش یاد شده با استفاده از ترکیبی مناسب از خصوصیات جدا کننده منابع رسوب، سهم منابع رسوب در تولید رسوب تعیین میشود. در این تحقیق، سعی شده است با بهرهگیری از ترکیبی مناسب از عناصر ژئوشیمیایی که قادر به جداسازی واحدهای سنگشناسی در یکی از زیر حوضههای حوضه ایستگاه پخش سیلاب پلدشت واقع در شهرستان ماکو از استان آذربایجان غربی است سهم واحدهای یاد شده تعیین شود. بعد از برداشت 106 نمونه معرف از واحدهای سنگ شناسی و 6 نمونه رسوب از انتهای حوضه نسبت به تجزیه 18 عنصر ژئوشیمیایی اقدام شد. با بهرهگیری از روش تحلیل تشخیص، حدود 12 عنصر از 18 عنصر به عنوان ترکیب مناسب انتخاب شدند. در آخر با استفاده از ترکیب یاد شده و مدلهای چند متغیره ترکیبی سهم واحدهای مارن، کنگلومرا، آهک و دولومیت، شیل و اسلیت و رسوبات کواترنری به ترتیب برابر با 9/53، 75/29، 85/8، 5/7 و 0 درصد بدست آمد. میانگین خطای نسبی تقریبا برابر با 5/17 درصد و متوسط ضریب کارایی مدل حدود 99/0 است. روش منشأیابی رسوب به عنوان روشی با ارزش برای کسب اطلاعات از منابع رسوب تشخیص داده شد.