از مصونیت پارلمانی تا نظارت بر رفتار نمایندگان: مقایسه تطبیقی مجلس ایران و پارلمان اروپا
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
doi
10.22096/law.2023.538230.1932چکیده
هدف این پژوهش، یافتن نقطه تعادل میان مصونیت پارلمانی و نظارت بر رفتار نمایندگان است. در حقوق پارلمانی، نمایندگان از یکسو مصونیت دارند و از سوی دیگر، پاسخگو هستند. ایجاد تعادل میان مصونیت و نظارتپذیری، به تقویت همزمان مشروعیت دموکراتیک و تفکیک و استقلال قوا میانجامد. روش پژوهش نیز مقایسه تطبیقی است و بهاینترتیب، رویکرد نظام حقوقی ایران به مصونیت و نظارت با نظام حقوقی حاکم بر پارلمان اروپا، مقایسه میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در پارلمان اروپا، مصونیت نمایندگان خدشهناپذیر است و در مقابل موضوعات، نظارت رفتاری گسترده و سازوکارهای نظارتی، بهقدر کفایت کارآمد هستند، درحالیکه در ایران، نمایندگان بهصورت معنادار مصونیت ندارند و متقابلاً نهاد نظارت به دلایلی، مانند نبودِ احزاب، عرفمحوری و نقض حاکمیت قانون، عدم شفافیت و فقدان آموزش بهدرستی کار نمیکند. نتیجه پژوهش نشان میدهد که جمع میان مصونیت و نظارت، در فرضی به اقتدار پارلمان و دموکراسی منجر میشود که فرهنگ سیاسی بهوسیله احزاب استخوانبندی شده باشد و اصول تفکیک قوا، حاکمیت قانون، شفافیت و پاسخگویی به یک اندازه محترم شمرده شوند.