مقایسه تطبیقی عوامل موثر بر عدالت فضایی در شهرهای بزرگ با تمرکز بر ریخت شناسی، مورد پژوهی (مناطق2 ،4 و9 شهرداری مشهد)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، واحد فردوس، دانشگاه پیام نور، مشهد، ایران

2 دانشیار، گروه شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2024.10515.2197
چکیده

مقدمه: یکی از اصول توسعه پایدار شهری، دست‌یابی به عدالت در مفهوم درست و مورد نیاز هر جامعه است. اصولا این امر زمانی محقق می‌شود که توزیع فضایی خدمات شهری مطابق با اصول طبیعی و ریخت‌شناسی هر محدوده صورت گیرد. هدف کلی این پژوهش مقایسه تطبیقی معیارهای مؤثر بر موضوعات ریخت‌شناسی شهری که منجر به دستیابی به عدالت فضایی می‌شوند، است.روش‌ تحقیق: ماهیت پژوهش کاربردی و در زمره پژوهش‌های کمی است. اطلاعات لازم با استفاده از اسناد کتابخانه‌ای، اطلاعات اسنادی، مقالات و لایه‌های GIS به‌دست‌آمده و با توجه ‌به معیارهای شناسایی شده اطلاعات از طریق نرم‌افزار GIS PRO با استفاده از لایه بلوک‌های آماری سال 1395 شهر مشهد و سایر لایه‌ها تحلیل شده است.نتایج و بحث: با بررسی شرایط اجتماعی، اقتصادی و محیطی سه منطقه مشخص می‌شود که منطقه 4 به صورت کلی نسبت به دو منطقه دیگر در وضعیت نامناسب‌تری قرار دارد. منطقه 9 به عنوان یک مرکز شهری توسعه یافته در اکثر پارامترهای مورد بررسی برتری قابل توجهی نسبت به دو منطقه دیگر دارد. این برتری ممکن است به دلیل امکانات بیشتر، سرمایه گذاری‌های عمده و وجود زیرساخت‌های مناسب‌تر باشد.نتیجه‌گیری: مناطق، 4 و 2 جزء مناطق کم برخوردارند که این مسأله مدیران شهری را ملزم می‌کند تا از ایجاد تمرکز در مناطق مرکزی شهر جلوگیری نمایند. وجود عدالت در نحوه پراکنش و توزیع امکانات با در نظر گرفتن مسائل جغرافیایی و ریخت ­شناسی و اقتصادی و همچنین نگاه ویژه بومی و بافت می‌تواند منجر به بروز پایداری شهری شود. همچنین توجه به هویت و بافت محلی می‌تواند تأثیر مثبت بر پایداری شهری و رشد متوازن جوامع مختلف شهری داشته باشد.