مروری نظام مند بر عوامل و پیامدهای تحرک مسکونی در شهرها

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2024.10588.2204
چکیده

مقدمه: تحرک مسکونی یا جابه ­جایی از یک‌ خانه به خانه دیگر یا از یک محله به محله دیگر در درون شهرها، نوعی تحرک بوم ­شناختی است که در شکل­ گیری و تغییر شکل محیط­ های کالبدی و اجتماعی شهر نقش عمده­ای دارد. بینش روسی (1955) نقطه آغاز مباحث تحرک سکونتی است. از آن زمان، پژوهش‌های متعددی به بررسی علل و پیامدهای این پدیده پرداخته­ اند، لیکن، تاکنون واکاوی در پژوهش‌های پیشین با هدف استخراج و ارائه نتایج حاصل انجام نشده است، بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شرح پژوهش‌های موجود پیرامون تحرک مسکونی و نتایج آن‌ها در دو حوزه علل و پیامدها در قالب مرور نظام ­مند انجام شد.روش تحقیق: روش پژوهش، توصیفی و بر مبنای 79 پژوهش منتخب موجود است که منابع لاتین در بازه 2000 تا 25 نوامبر 2023 از پایگاه اطلاعاتی Scopus و Scholar Google و منابع فارسی از سال 1390 تا 4 آذر 1402 از پایگاه نورمگز و SID انتخاب‌شده‌اند.نتایج و بحث: یافته‌های پژوهش نشان داد: 20٪ پژوهش‌های تحرک سکونتی داخلی، سال 1401 و 11٪ پژوهش‌های خارجی، سال 2017 به چاپ رسیده است و سه کشور بریتانیا، ایران و آمریکا به ترتیب با سهم 23٪، ٪22 و 9% پیش­گام مطالعات تحرک مسکونی هستند. همچنین، 6٪ پژوهش‌های لاتین در مجله Housing Studies و 3٪ پژوهش‌های داخلی در مجله اقتصاد و مدیریت شهری به چاپ رسیده است. نتیجه کاربرد نرم‌افزار Vos viewer معرفی 10 خوشه است که در آن علل و پیامدهای پدیده تحرک مسکونی از منظر پژوهش‌های پیشین معرفی ‌شده‌اند.نتیجه ­گیری: نتایج حاصل از بررسی عوامل و پیامدهای تحرک سکونتی از منظر پژوهش‌های پیشین نشان داد به ترتیب 30٪ و 22٪ پژوهش‌ها بر بعد اقتصادی و اجتماعی متمرکز هستند و اثرات درمانی و مهاجرتی از مهم‌ترین پیامدها محسوب می ­شوند.