واکاوی ارتباط متغیرهای کالبدی سکونتگاه‌های شهری و اختلالات روانی مبتنی بر شاخص GSI مطالعه موردی: کلانشهر اصفهان

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان.

2 استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 دانشیار، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2022.9038.2053
چکیده

به عنوان یک مسئله مهم در مطالعات شهری، موضوعی که تاکنون در کشور ایران کمتر به آن پرداخته شده‌است، رابطه میان کیفیت کالبدی محیط سکونت شهروندان و اختلالات ‌روانی است. هدف اصلی از این مطالعه، بررسی ارتباط بین شاخص‌های کیفیت کالبدی محله‌های شهری و اختلالات ‌روانی در کلانشهر اصفهان بود. این پژوهش بر روی 434 نفر از شهروندان اصفهان انجام شد. ارزیابی وضعیت اختلالات ‌روانی با پرسشنامه 90 سوالی SCL-90 انجام شد. کیفیت محیط مسکونی افراد در پنج بعد (شرایط طبیعی، کیفیت فضاهای باز عمومی، شرایط خیابان‌ها، آلودگی‌های محیطی و کاربری و خدمات محلی) با پرسشنامه محقق ساخته ارزیابی گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون لجستیک رتبه‌ای انجام شد. براساس نتایج، نمره میانگین ضریب کلی علائم مرضی در بین نمونه آماری پژوهش برابر با 29/1 شد. در تحلیل همبستگی میان اختلالات روانی و شاخص‌های کالبدی محله‌های مسکونی رابطه معنی‌داری دیده شد (001/0 P <). نتایج رگرسیون لجستیک رتبه‌ای نشان داد که 15 شاخص به ترتیب شامل پارک‌های محلی، کیفیت پیاده‌روها، قابلیت پیاده‌روی، تنوع پوشش گیاهی، امنیت خیابان، فضاهای نشستن و مکث، روشنایی خیابان در شب، پاکیزگی محیط، عدم وجود آلودگی صوتی، ترافیک روان در سطح محله، فضاهای آبی، تنوع گیاهان، درختان و گل‌ها، دسترسی به امکانات تفریحی، دسترسی به حمل‌ونقل عمومی و دسترسی به مراکز خرید محلی، بیشترین تأثیرگذاری را بر اختلالات روانی دارند. ارتباط و همبستگی میان اختلالات ‌روانی و کیفیت کالبدی محله‌های شهری به معنای ادغام ملاحظات بهداشتی و اصول برنامه‌ریزی‌شهری است تا اثرات منفی محیط‌های مسکونی بر اختلالات ‌روانی کاهش یابد.