سنجش کیفیت مجتمعهای مسکونی از منظر پایداری فرهنگی در معماری؛ مطالعهموردی: مجتمع مسکونی آسمان و ستارخان در تبریز
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.
2 استاد و عضو هیئت علمی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
doi
10.22061/jsaud.2023.9709.2150چکیده
پایداری فرهنگی بر ارتقاء کیفیت زندگی، حفظ و انتقال ارزشهای ماندگار استوار است. پایداری فرهنگی نیازمند شناسایی ارزشهای فرهنگی یک سرزمین و تاثیرگذاری و تاثیرپذیری از فرهنگهای جهانیست تا ضمن حفاظت از هویت فرهنگی خود، با شرایط و نیازهای زمان هماهنگ شده و کیفیت زندگی را بهبود بخشد. مسکن امروزی با ظهور فرهنگهای جهانی و نادیدهگرفتن ارزشهای بومی، هویت فرهنگی خود را از دست داده و با نادیدهگرفتن مفهوم پایداری فرهنگی، فاقد کیفیت موردنیاز مسکن جدید بودهاست. این پژوهش تلاش نموده تصویری از وضعیت کیفی مجتمعهای مسکونی تبریز بهدست آورده و پایداری فرهنگی فضاهای سکونتی را با مدنظر قراردادن نیازهای نسل معاصر در بستر فرهنگی خود ارتقاء دهد.پژوهش حاضر بهلحاظ هدف کاربردی و راهبرد آن در بخش نظری، توصیفی_تحلیلی و در بخش میدانی، موردکاوی است. در بخش نظری، پس از رسیدن به ابعاد پایداری فرهنگی شامل هویت فرهنگی و توسعه فرهنگی، با تاثیرگذاری مولفههای توسعه_ شامل تبادل، تکامل و تغییر_ بر ارزشهای فرهنگی در معماری، شاخصهای پایداری فرهنگی در معماری تبیین شد. در بخش میدانی، ارزیابی مجتمعهای مسکونی آسمان و ستارخان، در سه مقیاس محیط، ساختمان و واحد مسکونی، بهروش مشاهده و پرسشنامه انجام گرفت. مقادیر متغیر دادههای کمی حاصل از پرسشنامهها با استفاده از آزمون Chi-Square و Fisher''s Exact تجزیهوتحلیل شد. جهت تعیین وضعیت پایداری فرهنگی در دو مجتمع مسکونی، تحلیل دادههای حاصل از مشاهده و پرسشنامه، بهروش مقایسه میانگین دادهها با اعمال ضریب و تفسیر آنها بهروش پرسکات الن انجام گرفت. یافتههای حاصل از مقایسه مولفههای پایداری فرهنگی بین دو مجتمع مسکونی نشان میدهد، مجتمع آسمان در تمامی مولفهها بهغیر از مولفه تبادل مردمواری، نسبت به مجتمع ستارخان، از امتیاز برابر یا بالاتری برخوردار است. در بعد توسعه فرهنگی، تبادل ارزشهای فرهنگی در مجتمعهای مسکونی، بیشتر از تکامل یا تغییر آنها موردتوجه قرار گرفتهاست. در بعد هویت فرهنگی، مولفههای امنیتوآسایش، عدالتومساوات، طهارتوصداقت و وحدتونظم، پایداری بالقوه(خوب) و سایر مولفهها، پایداری متوسطی دارند که راهکارهایی جهت بهبود پایداری این مولفهها در مجتمعهای مسکونی پیشنهاد شد.