سنجش وضعیت اجتماعپذیری فضاهای عمومی شهری با تأکید بر عامل محصوریت(مطالعه موردی: میدان مرکزی شهر بم)
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری، واحد بم ، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران.
2 استادیار گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بم، بم، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد بم ، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران.
4 استادیار، گروه معماری، واحد بم ، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2023.9199.2071چکیده
بااهمیت یافتن مباحث توسعه انسانی واجتماعی،انتقادات زیادی ازسوی صاحبنظران طراحی شهری ومعماری درموردشهرسازی و معماری مدرن وکیفیت کالبدی-فضایی آن مطرح شد؛یکی ازخصوصیات مطرح کالبدی-فضایی،محصوریت است که مطالعهی حاضررابطه-ی آنرا درسه زیر شاخه کالبدی-فضایی، فعالیتی-عملکردی و ادراکی-معنایی با افزایش فعالیت اجتماعی و در نتیجه افزایش تعاملات اجتماعی، در میدان مرکزی شهربم،مورد بررسی قرار داده است. روش تحقیق پیمایشی و مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی است. در مرحله پیمایش، از پرسشنامه محققساخت و مشاهده میدانی استفاده شد، جامعه و نمونه آماری تحقیق 30 نفر ازمتخصصان و کارشناسان محلی شهر بم بودند که نسبت به وضعیت میدان شناخت و آگاهی داشتند و به شیوهی نمونه گیری زنجیرهای انتخاب شدند، در مرحلهی تجزیه و تحلیل دادهها از روش آزمون تی و روش تحلیلی سوات استفاده شد. نتایج نشان داد که منظرفضای عمومی میدان مرکزی بم بینظم،آشفته ونابسامان است ودر مجموع این موضوع،ناشی ازهمنشینی ناهمگون ونامتجانس کالبد (فرم،شکل ونما)،فعّالیت وفضا (اتفاقات درون شهر) است و به طور خاص ناشی ازعدم هماهنگی وتناسب درترکیب عناصر (اجزاءوارکان) بناهایی است که درکناریکدیگرقرارگرفتهاند و به نمای شهری شکل دادهاند. در محدوده مورد مطالعه، فراموشی عامل محصوریت شامل جداره ونمای ساختمانها که عضوی ازمنظربصری شهرتلقّی میشوند، ازدلایل اجتماع گریزی شناخته شد. نقاط قوت و ضعف شاخصههای محصوریت و فرصتها و تهدیدهایی که در این فضا وجود دارند، میتوانند زمینه ساز حضور یا عدم حضور شهروندان شوند و امکان وقوع تعاملات اجتماعی را ایجاد نمایند. نتیجه اینکه اجتماعپذیری و شکلگیری زندگی جمعی در فضاهای عمومی شهری معلول سه مکانیسم کالبدی-فضایی، فعالیتی-عملکردی و ادراکی-معنایی بوده و در واقع شکلگیری حیات جمعی در میدان مرکزی شهر بم و فضاهای عمومی شهری نتیجهی طیفی از فرآیندهای کالبدی، فضایی، فعالیتی و معنایی است که در قالب عوامل محصوریت قرار میگیرند.
